Američka kompanija, proizvođač bespilotnih letjelica, utvrdila je da postoje snažni tehnički pokazatelji da su dronovi planirani za novogodišnji svjetlosni šou u Budvi namjerno oboreni, jer je u zoni lansiranja kratko vrijeme bio aktivan uređaj ili sistem koji ometa satelitsku navigaciju (GNSS/GPS), bilo namjerno ili kao dio neke RF zaštite (anti-drone/GNSS denial).

Taj nalaz sadržan je u dokumentu pod nazivom „Analiza GNSS RF smetnji – incident tokom drone showa“, koji je, prema riječima vlasnika hrvatske kompanije „Mirnovec pirotehnika“, Franja Koletića, prihvaćen i od strane crnogorskih istražitelja, a dostavljen je redakciji Vijesti.

U izvještaju se navodi da analiza sažima tehničke nalaze u vezi sa incidentom gubitka GNSS navigacije tokom šoua održanog u lučkom području Budve.

– Analiza se temelji na PX4 telemetrijskim zapisima više letjelica s ciljem utvrđivanja uzroka degradacije navigacijskog rješenja zabilježene tokom događaja. Zabilježen je nagli porast indikatora GNSS šuma i jamminga, istovremena degradacija GNSS fixa i smanjenje broja korištenih satelita, kao i aktivacija EKF GPS integrity fail indikatora, što potvrđuje da je autopilot odbacio GNSS podatke kao nepouzdane. Takođe je zabilježen značajan porast GPS uncertainty vrijednosti u korelaciji s ostalim pokazateljima. Navedeni događaji pojavili su se sinkrono na više letjelica i prestali nakon izlaska iz zahvaćene zone – piše u dokumentu.

Dalje se pojašnjava da „kombinacija GNSS indikatora na nivou prijemnika i reakcija EKF algoritma na nivou autopilota pruža snažan tehnički dokaz postojanja vanjskog RF ometanja GNSS signala“. Autori naglašavaju da uočeni obrazac nije kompatibilan sa multipath efektima, urbanim zasjenjenjem, softverskom greškom niti uticajem standardne telekomunikacijske infrastrukture, već da karakteristike incidenta upućuju na kratkotrajnu aktivaciju sistema za GNSS denial ili anti-drone RF zaštitu u zoni održavanja događaja.

Prema tom objašnjenju, upravo takav obrazac – istovremeni gubitak navigacije na više letjelica i normalizacija stanja po izlasku iz zone – tipičan je za radio-ometanje satelitskog signala, a ne za tehnički kvar dronova ili uobičajene gradske smetnje.

Koletić je i ranije, u razgovoru za Vijesti, kategorično tvrdio da su dronovi oboreni protivdronskim ometačem – džemerom, odnosno „puškom“ koja koristi elektromagnetni snop, kakvu obično posjeduju policija, vojska ili tajne službe.

Sam događaj odigrao se u novogodišnjoj noći tokom dron-šoua u organizaciji Turističke organizacije Budva. Petnaestak sekundi nakon što je počelo lansiranje planiranih 600 letjelica sa platoa ispred Lučke kapetanije, dronovi su počeli da se vraćaju na plato i da padaju u more. Neki su se u padu sudarali sa drugim letjelicama koje su tek polijetale, sve dok, oko 40 sekundi kasnije, operater nije zaustavio lansiranje. Dronovi su, potom, padali još dvadesetak sekundi, čime je cijela predstava završila fijaskom.

Kotorsko Osnovno državno tužilaštvo i Uprava policije nijesu željeli da otkriju da li su dobili izvještaj stranih stručnjaka. Rukovoditeljka tog tužilaštva, Tijana Čelanović, odgovorila je Vijestima da je povodom događaja formiran predmet „radi utvrđivanja uzroka pada dronova i da li je do pada istih došlo usljed izvršenja nekog krivičnog djela za koje se gonjenje preduzima po službenoj dužnosti“. Ona je dodala da, radi zaštite od objelodanjivanja podataka koji se odnose na sadržinu preduzetih radnji u pretkrivičnom postupku i dokaza prikupljenih izviđajem, nijesu u mogućnosti da saopšte koje su radnje preduzete ili će eventualno biti preduzete, niti sadržinu prikupljenih dokaza.

Iz Uprave policije su precizirali da su službenici Odjeljenja bezbjednosti Budva 1. januara 2026. godine, sat iza ponoći, obaviješteni da je tokom izvođenja šoua sa dronovima iznad Starog grada došlo do njihovog pada u more i na plato Lučke kapetanije. Naveli su da su, uzimajući u obzir sve okolnosti – veliki broj turista, samu proslavu Nove godine i druge događaje koji su zahtijevali angažovanje policije – postupili po prijavi i, čim su se stekli uslovi, izašli na lice mjesta, koje su obezbijedili i sa događajem upoznali tužioca u Osnovnom državnom tužilaštvu u Kotoru.

– Na licu mjesta je utvrđeno da je došlo do oštećenja više dronova, a isto je obezbjeđivano do jutarnjih časova, po nalogu nadležnog tužioca, kada je nastavljeno vršenje uviđaja. Po nalogu postupajućeg tužioca izuzet je određeni tehnički materijal i uređaji, koji su proslijeđeni na odgovarajuća vještačenja radi utvrđivanja uzroka pada i nastalih oštećenja, uzrokovanih za sada nepoznatim faktorom – saopštili su iz UP-a.

Na pitanje da li su provjeravali da li je u vrijeme incidenta bilo elektronskog ometanja GPS ili komunikacionih signala u zoni Starog grada, ili da li su u tom području bile aktivne službe ili sistemi (državni ili privatni) koji mogu izazvati ometanje signala za bespilotne letjelice, odgovorili su da vještačenja nalaže postupajući tužilac. Dodali su da je istraga i dalje u toku i da će, nakon što se nedvosmisleno utvrde sve okolnosti i dobiju relevantna vještačenja, javnost biti informisana.

Predsjednik Opštine Budva, Nikola Jovanović, ocijenio je da je riječ o činu sabotaže i terorizma, jer je incident mogao dovesti do ozbiljnih povreda ili čak smrtnog ishoda. On je rekao da Budva „u političkom smislu mnoge žulja“ i da odgovor na pitanje zašto su dronovi pali treba tražiti upravo u toj činjenici. Gostujući u emisiji „Klub Aplus“, naveo je da je „neko htio da nanese štetu“ i da je upotrebom određene opreme ograničio njihovo kretanje na visini od 15 metara, na lokalitetu koji je bio uzletište.

Jovanović je dodao da takvom opremom mogu raspolagati vojska, policija i bezbjednosne službe, te da je očigledno primijenjen sistem kontrolisane štete, ali i da je riječ o potencijalnoj zloupotrebi vojne, policijske ili druge specijalne opreme. Kazao je i da „u političkom smislu zna“ ko je mogao da ide u tom pravcu i ko raspolaže takvom opremom.

Upitan da li misli na one koji kontrolišu bezbjednosni sektor, odgovorio je potvrdno, navodeći da je indikativno ćutanje i policije i vojske od te večeri. Pozvao je Savjet za odbranu i bezbjednost Crne Gore da se sastane i ispita da li je u svemu ovome bilo sabotaže, zloupotrebe službenog položaja i službene opreme, kako bi se Budvi i nekome nanijela šteta.

On je istakao da će javnost u narednim danima saznati koja je oprema korišćena za obaranje bespilotnih letjelica i zaključio da bi, s obzirom na to da se Crna Gora nalazi u sistemu kolektivne bezbjednosti NATO-a, i domaće i međunarodne institucije trebalo da se uključe u istragu.