Pojedini profesori ukazuju na ozbiljne sistemske propuste u obrazovanju talentovanih učenika, a statistike sa Državnog takmičenja iz matematike dodatno potvrđuju problem – crnogorski đaci rijetko prelaze 50 bodova od mogućih sto, a neki su od maksimalnog broja poena dobili nule ili tek nekoliko bodova.

Profesor matematike u podgoričkoj gimnaziji Mato Kankaraš smatra da sektor koji iziskuje najveću intervenciju jeste obuka nastavnog kadra za rad sa talentovanim učenicima.

– Ovo je oblast koja zahtijeva najnaprednije poznavanje predmetnih disciplina, ali i metodički i pedagoški inspirativan pristup. Niti je pošteno, niti racionalno očekivati da svaki nastavnik sam razvije sistem ovakvog programa – kaže Kankaraš za Pobjedu.

On ističe da dodatna nastava i priprema učenika za takmičenja često funkcionišu stihijski i rutinski.

– Dodatna nastava se gleda kao formalnost – jedan čas sedmično i to je to. Ne vodi se računa ni koliko puta treba da se probije zakonski fond časova da bi učenik bio kvalitetno pripremljen, a kamoli o rasterećenju od drugih obaveza. Kao mentor ne osjećate da obrazovni sistem prepoznaje napor koji ulažete, a jedini motiv pronalazite u učenicima i u prirodnoj ljubavi prema predmetu – objašnjava Kankaraš.

Problemi se, prema njegovim riječima, ne odnose samo na organizaciju nastave, već i na kvalitet zadataka.

– Ne smatram da su zadaci preteški, ali kod funkcionalnih jednačina i geometrije postoji problem. Predloženo rješenje funkcionalnih jednačina podrazumijeva strogu matematičku indukciju, koja učenicima ovog uzrasta nije dobro poznata. Kod geometrijskog zadatka skica je prekompleksna, zahtijeva crtanje više paralelnih i normalnih pravih, što oduzima mnogo vremena i dovodi do nepreciznosti. Da je izbor pao na takav zadatak, trebalo je dati jasne dimenzije raznostranog oštrouglog trougla – precizira Kankaraš.

Osim toga, nastavnici i mentori nemaju adekvatne resurse za pripremu učenika. Informatori i stručna uputstva koja daje Ispitni centar sadrže rudimentarne podatke i spisak literature koji je često nedostupan.

– Od predložene literature na našem jeziku jedino je knjigu Funkcionalne jednačine autora M. Arsenovića i V. Dragovića moguće pronaći u Centralnoj univerzitetskoj biblioteci, dok ostale knjige nijesu dostupne ili ih ne možete koristiti izvan biblioteke. Digitalna izdanja nisam uspio pronaći. Dostupnost literature trebalo bi da bude minimalni uslov – navodi profesor.

Kankaraš dodaje da sistem ne prepoznaje važnost kontinuirane obuke nastavnika u radu sa talentovanim učenicima.

– Umjesto kvalitetnih obuka, nastavnici pohađaju seminare forme radi, samo da bi obnovili licencu. Jedini način da steknete iskustvo jeste prisustvo časovima koje drže stručnjaci za takmičare. Aktiv matematike Gimnazije Slobodan Škerović organizovao je nekoliko predavanja sa profesorima poput Dušana Đukića sa Univerziteta u Beogradu, Milojice Jaćimovića i Žarka Pavićevića. Iako vrijedno, ovo je više incidentnog karaktera, sistem to ne prepoznaje – ističe Kankaraš.

Profesor naglašava i da obrazovanje talenata ne smije biti motivisano isključivo osvajanjima bodova.

– Talenat nije nužno mjerljiv uspjehom na takmičenju, niti svaki talentovani učenik mora biti takmičar. Obrazovanje treba da razvija ideje učenika i sprječava toksični takmičarski duh – zaključuje Kankaraš.

Pojedini stručnjaci ranije su ukazivali da stotine nastavnika matematike u osnovnim i srednjim školama nemaju stručno zvanje, što dodatno utiče na loše rezultate učenika. Iz resornog ministarstva potvrđuju da crnogorski obrazovni sistem godinama pati od nedostatka kadra iz prirodnih nauka, što je hronični problem.

Upravni odbor Univerziteta Crne Gore nedavno je akreditovao studijski program “Nastava matematike i informatike u osnovnoj školi” na Prirodno-matematičkom fakultetu, čime se očekuje poboljšanje u obuci kadra i rješavanje problema deficitarnog osoblja. Akreditacija se planira da bude okončana do sljedeće godine, kada bi studenti mogli upisivati ovaj smjer.

Na kraju, profesor Kankaraš napominje da je, i pored svih problema, zadovoljan rezultatima svog učenika koji je učestvovao na takmičenju.

– Znajući da rezultat omogućava plasman u narednu etapu, ponosan sam na učenika. On je talentovan i originalan, više godina učestvuje na ovakvim takmičenjima, a ovaj uspjeh je konačna potvrda njegovog truda – rekao je.