Ministarstvo zdravlja još se nije oglasilo povodom nalaza koji pokazuje da država u prethodnim godinama nije realizovala gotovo ništa od planiranih aktivnosti za unapređenje mentalnog zdravlja građana. Iako je Državna revizorska institucija (DRI) objavila izvještaj prije više od 20 dana, nadležni organi nisu dali nikakve odgovore na alarmantne podatke.

Izvještaj DRI otkriva da Crna Gora, pored drugih problema, nema razvijene programe edukacije, protokole, registar psihoza, registar djece sa smetnjama u razvoju, niti skrining alkoholizma. Ove zabrinjavajuće činjenice nisu komentarisane ni od strane Odbora za zdravstvo, rad i socijalno staranje Skupštine Crne Gore, iako su im podaci dostavljeni 20. februara. Do danas, sjednica ovog odbora još nije zakazana, a rasprava o stanju mentalnog zdravlja nije počela.

Branislav Radulović, senator DRI, u razgovoru za “Vijesti” ukazuje na sve veći broj revizija uspjeha koje DRI sprovodi. Ove revizije imaju za cilj da ocijene efikasnost sprovođenja strategija i drugih sistemskih dokumenata, uključujući i UN Agendu 2030, koja se fokusira na smanjenje smrtnosti od kardiovaskularnih bolesti, raka i respiratornih bolesti. Posebno se naglašava važnost unapređenja mentalnog zdravlja, što je i ključni dio ovog UN cilja.

U februaru ove godine, DRI je sprovela reviziju “Uspješnost realizacije Strategije zaštite i unapređenja mentalnog zdravlja u Crnoj Gori 2019-2023”. Izvještaj je pokazao da nije bilo napretka u ostvarivanju ciljeva u oblasti mentalnog zdravlja. Prema podacima iz revizije, samo 15 odsto aktivnosti je realizovano, dok je čak 76 odsto aktivnosti ostalo nerealizovano, a 9 odsto djelimično realizovano. DRI je izradila 15 preporuka kako bi se stanje u ovoj oblasti poboljšalo, ali ključni razlog za nizak stepen realizacije jeste nedostatak odgovornosti za sprovođenje zadataka i praćenje implementacije.

Pored ove revizije, DRI trenutno završava aktivnosti na reviziji uspjeha upravljanja medicinskim otpadom u Crnoj Gori. Medicinski otpad se smatra najopasnijim otpadom, jer može sadržati bakterije i druge organizme koji šire bolesti. Radulović ističe da je važno da nadležni organi obezbjede potrebne preduslove za efikasno upravljanje ovim otpadom, jer se medicinski otpad u Crnoj Gori trenutno ne upravlja adekvatno.

Takođe, DRI je ovog mjeseca potpisala sporazum sa vrhovnom revizijom Makedonije, kako bi sprovela paralelnu reviziju uspjeha nacionalnih programa za rano otkrivanje malignih bolesti. Radulović podsjeća da je prethodno sprovedena revizija o programu skrininga raka dojke, koja je rezultirala sa 10 preporuka za Ministarstvo zdravlja i Institut za javno zdravlje.

Evropska komisija je, u svojim izvještajima o napretku Crne Gore, godinama unazad upozoravala da Skupština još uvijek nema institucionalni sistem za praćenje revizorskih nalaza i preporuka DRI. Kontrolna saslušanja na temu sprovođenja ovih nalaza su nužna kako bi se izvršio pritisak na nadležne da isprave propuste i sprovedu preporuke DRI, zaključuje Radulović.

U ovoj situaciji, za Crnu Goru, koja se suočava sa ozbiljnim problemima u oblasti mentalnog zdravlja, ključna je odgovornost nadležnih da hitno preduzmu konkretne korake u cilju poboljšanja stanja i primjene preporuka koje su jasno istaknute u revizijskom izvještaju.