Više nevladinih organizacija u Crnoj Gori izrazilo je ozbiljnu zabrinutost zbog sve veće prisutnosti nacionalističkih i fašističkih narativa u društvu, upozorivši na promociju mržnje usmjerene prema manjinskim grupama, naročito etničkim i religijskim zajednicama. U zajedničkom saopštenju, organizacije su pozvale državne organe da se aktivno suprotstave svakom obliku fašizma i diskriminacije, te da ulože napore u očuvanje antifašističkog nasljeđa koje je temelj modernog crnogorskog društva.

Revizija istorije i opasnost od relativizacije fašizma

Nevladine organizacije ističu da su zabrinute zbog sve prisutnijih pokušaja revizije istorije, kroz koje se relativizuje razlika između fašističkog i antifašističkog pokreta.

– Crna Gora jeste i mora ostati utemeljena u antifašističkom nasljeđu, koje je temelj današnjeg demokratskog društva i koje se ne smije relativizovati, posebno ne od strane donosilaca odluka – naglasili su iz NVO sektora.

Organizacije upozoravaju da su istorijski pokušaji fašističkih pokreta bili usmjereni ka sistematskom istrebljenju ljudi, dok su antifašistički pokreti vodili borbu za odbranu i oslobađanje naroda od okupatora. Prema njihovim riječima, ovakvi narativi oživljavaju etničke i religijske podjele i prijete da društvo vrate u mračne periode devedesetih godina i ratove na prostoru bivše Jugoslavije.

Zapaljiva retorika u javnom prostoru

Nevladine organizacije su takođe izrazile zabrinutost zbog tolerancije državnih institucija prema zapaljivoj retorici koja se sve češće čuje u javnom prostoru. Kako su naglasili, posebno zabrinjavaju ratnohuškačke izjave i nacionalistička retorika uticajnih političkih aktera, uključujući i neke zvaničnike kao što su poslanici i predsjednici opština. Organizacije su kao primjer naveli izjave predsjednika Opštine Nikšić, Marka Kovačevića, kao i nedavne izjave predsjednika Srbije Aleksandra Vučića u emisiji Ćirilica.

– Ovakve izjave doprinose jačanju tenzija i radikalizaciji društva, te podstiču nasilje – navodi se u saopštenju.

Opasnost od neregistrovanih portala koji šire dezinformacije

Osim zvanične retorike, nevladine organizacije upozoravaju i na ulogu neregistrovanih portala koji, kako navode, doprinose međuvjerskim tenzijama kroz širenje dezinformacija i predrasuda prema manjinskim grupama.

– Ove platforme mržnje preslikavaju opasnu retoriku iz devedesetih – navodi se u saopštenju, dodajući da ovakvi sadržaji samo dodatno produbljuju podjele u društvu i podstiču nasilje.

Poziv na odgovornost i djelovanje državnih organa

U ovom kontekstu, nevladine organizacije pozivaju državu i društvo da hitno reaguju na sve naznake tenzija i podjela, koje bi mogle voditi novim tragedijama.

– Pozivamo donosioce odluka da se suzdrže od govora mržnje i da pojačaju napore u suzbijanju ekstremizma i netrpeljivosti, kroz jačanje institucionalnih kapaciteta za efikasnu borbu protiv ovih destruktivnih pojava – poručuju iz nevladinog sektora.

S tim u vezi, organizacije su uputile apel predsjednici Administrativnog odbora Skupštine Crne Gore, Jeleni Nedović, da omogući izjašnjavanje o ukidanju imuniteta poslaniku Marku Kovačeviću, naglašavajući važnost dosljednog sprovođenja zakona.

Zahtjev za dosljednu primjenu zakona i izgradnju otpornog društva

Nevladine organizacije smatraju da je nužno raditi na izgradnji društva otpornog na destruktivne uticaje, uz dosljednu primjenu zakona i pravovremenu reakciju na svaki oblik govora mržnje. Samo odgovornim djelovanjem, kako naglašavaju, može se očuvati društvena kohezija i zaštititi temeljne vrijednosti antifašizma, koje su, kako ističu, duboko ukorijenjene u crnogorskom kulturnom nasljeđu.

Ovaj apel potpisale su sledeće nevladine organizacije:
– Akcija za ljudska prava, na čelu sa izvršnom direktoricom Teom Gorjanc Prelević,
– Asocijacija Spektra, čiji je izvršni direktor Jovan Ulićević,
– Centar za demokratsku tranziciju, sa Milicom Kovačević kao programskom direktoricom,
– Centar za građansko obrazovanje, koji vodi izvršna direktorica Daliborka Uljarević,
– Centar za ženska prava, kojim rukovodi izvršna direktorica Maja Raičević.

Saopštenje završava apelom da svi društveni akteri, a posebno donosioci odluka, doprinesu očuvanju antifašističkih vrijednosti i stabilnosti društva kroz poštovanje zakona, konstruktivnu komunikaciju i promociju tolerancije.