Najnoviji godišnji izvještaj Savjet Evrope o stanju zatvorskih sistema u Evropi pokazuje da se veliki broj država i dalje suočava sa ozbiljnim problemom prenatrpanosti zatvora, dok se UIKS posebno izdvaja po značajnom rastu stope zatvaranja u posljednjih godinu dana.

U izvještaju SPACE I za 2025. godinu navodi se da evropski zatvorski sistemi generalno nijesu uspjeli da odgovore na rastući pritisak i da prenatrpanost ostaje jedan od ključnih problema širom kontinenta. Takođe se konstatuje da je u Evropi broj zatvorenika porastao sa 94,7 na 95,2 na svakih 100 raspoloživih mjesta, pri čemu je devet zatvorskih sistema prijavilo ozbiljan nivo prenatrpanosti.

Kada je riječ o Crnoj Gori, podaci pokazuju da je stopa zatvaranja porasla za 22 odsto u periodu od januara 2024. do januara 2025. godine, što predstavlja drugi najveći rast u Evropi. Ispred Crne Gore nalazi se samo Turska, gdje je zabilježen rast od 29 odsto.

Istovremeno, Crna Gora bilježi jednu od najviših stopa zatvorenika u Evropi, sa oko 200 zatvorenika na 100.000 stanovnika. Značajan podatak iz izvještaja odnosi se i na strukturu zatvorske populacije, pa je čak 53 odsto zatvorenika u pritvoru, što Crnu Goru svrstava među zemlje sa najvećim udjelom pritvorenih osoba na kontinentu. U evropskim okvirima, kako se navodi, svaki četvrti zatvorenik u januaru 2025. godine nalazio se u pritvoru.

U izvještaju se navodi i demografska slika zatvorske populacije u Crnoj Gori, gdje prosječna starost zatvorenika iznosi 41 godinu, što ovu državu svrstava među zemlje sa najstarijom zatvorskom populacijom u Evropi, zajedno sa Estonijom i Srbijom.

Podaci pokazuju i da žene čine 2,8 odsto zatvorske populacije u Crnoj Gori, što je jedan od najnižih udjela u Evropi. Na evropskom nivou, međutim, bilježi se blagi porast udjela žena u zatvorima – sa 4,8 odsto u januaru 2024. na 5,2 odsto u januaru 2025. godine.

Posebno se ukazuje i na trend starenja zatvorske populacije širom Evrope. Udio zatvorenika starijih od 65 godina porastao je sa 2,5 odsto u januaru 2020. na 2,9 odsto u 2025. godini, što Savjet Evrope povezuje sa širim demografskim promjenama u društvima kontinenta.

Kada je riječ o razlozima izdržavanja zatvorskih kazni, najčešći su krivična djela povezana sa drogama, koja čine 17,3 odsto svih presuda. Slijede krađe sa 12,1 odsto, dok oko trećine osuđenika u Evropi služi kazne za nasilna krivična djela, uključujući ubistva, seksualne delikte, napade i razbojništva, kako se precizira u dokumentu SPACE I za 2025. godinu.