Agencija za zaštitu životne sredine (AZŽS) upozorila je javnost na povećane koncentracije sumpor-dioksida (SO₂) u vazduhu u Pljevljima. Prema podacima sa automatske mjerne stanice za praćenje kvaliteta vazduha, 13. decembra ove godine zabilježeno je prekoračenje praga upozorenja za SO₂ u ambijentalnom vazduhu. Prag upozorenja iznosi 500 µg/m³, mjereno kao srednja vrijednost tokom tri uzastopna sata, a prekoračenje je registrovano od 23h 13.12. do 01h 14.12.

Tokom ovog perioda, koncentracije SO₂ dostigle su vrijednosti iznad 500 µg/m³, što predstavlja epizodu zagađenja koja može ozbiljno ugroziti zdravlje stanovništva, posebno osjetljivih kategorija kao što su djeca, starije osobe, trudnice i hronični bolesnici, naročito oni sa respiratornim i kardiovaskularnim oboljenjima.

AZŽS je, u skladu sa Kratkoročnim akcionim planom za Opštinu Pljevlja, izdala preporuke stanovništvu:

–  Osjetljive kategorije stanovništva treba da izbjegavaju boravak na otvorenom.

– Ostalim građanima preporučuje se smanjenje boravka i fizičkih aktivnosti na otvorenom.

– Preporučuje se zatvaranje prozora i vrata u objektima gdje je to moguće.

– Građani treba da smanje korišćenje individualnih ložišta, naročito onih na čvrsta goriva, te druge aktivnosti koje doprinose emisiji zagađujućih materija.

– Subjekti sa potencijalnim emisijama SO₂ dužni su da primijene mjere smanjenja emisija predviđene Kratkoročnim planom.

Nova mjerenja, izvršena 14. decembra u 9h i 10h, pokazala su da epizoda visokih koncentracija SO₂ i dalje traje, sa vrijednostima iznad 500 µg/m³. AZŽS je stoga naglasila potrebu za hitnim sprovođenjem mjera iz Kratkoročnog akcionog plana.

Tim povodom reagovao je i građanski aktivista iz Pljevalja, Pavle Čolović, ističući da je Pljevlja zabilježila novi neslavan rekord SO₂ od 805 µg/m³ – najviši nivo u istoriji grada, čime je oboren prethodni rekord iz 2019. godine.

Čolović podsjeća da je prije šest godina, nakon postavljanja tadašnjeg rekorda, pristupljeno promjeni individualnih ložišta: instalirano je 1500 kotlova na pelet, oko 2000 inverter klima, a energetska efikasnost zgrada i kuća unaprijeđena je na preko 3000 stambenih jedinica. Sve gradske škole prešle su na pelet, a očekivala se i ekološka rekonstrukcija Termoelektrane Pljevlja, za koju se mislilo da će problem ekstremnog zagađenja učiniti prošlošću.

Međutim, Čolović tvrdi da je „ekološka rekonstrukcija“ Termoelektrane bila farsa vrijedna 100 miliona eura, urađena da zadovolji papirne zahtjeve, a ne stvarnu zaštitu zdravlja. Prema njegovim riječima:

– Rekonstrukcija je urađena samo da se fakturiše i prijavi, a ne da se zaista smanje emisije SO₂ i PM čestica.

– Zagađenost vazduha je najveća kada su individualna ložišta na minimumu.

– Sinoćni vjetar je jedini razlog što zagađenje nije bilo katastrofalno.

– „Debeli dimnjak“ Termoelektrane, koji je prethodno rashlađivao paru i gasove prije ispuštanja, ugašen je; sada se para izbacuje direktno pored odžaka, ne rashlađena.

– Kvalitet uglja u narednim godinama biće sve lošiji, što dodatno pogoršava stanje.

– Potrošnja vode Termoelektrane se povećala, stvarajući maglu koja se diže do 1300 mnv, ranije do 1000 mnv.

Čolović navodi i da su odgovorni za trenutnu situaciju:

– Oni koji su proglasili završetak rekonstrukcije iako radovi još traju.

– Oni koji kriju rezultate mjerenja na samoj Termoelektrani.

– Oni koji znaju da sistem ne radi po ekološkim standardima, a ćute.

– Oni koji organizuju prosipanje pepela po gradu i gase mjerne stanice kada su koncentracije visoke.

– Oni koji zanemaruju zdravlje djece i ne poštuju zakone.

– Mediji koji ne postavljaju pitanja nadležnim službama.

On posebno ističe da je Termoelektrana izgrađena po ruskom modelu i da „Frankenštajn“ napravljen za EU standarde ne funkcioniše: ruski dizajn proizvodi grijanje, struju i zagađenje, bez mogućnosti stvarne ekološke kontrole.

Na kraju, Čolović postavlja građanima pitanje: hoćemo li ćutati i izložiti se teškim bolestima, ili ćemo se boriti za svoj grad i zdravlje? Takođe upozorava da se kriju podaci o oboljelima od raka i smrti od teških bolesti u Pljevljima, što dodatno otežava borbu protiv zagađenja.