Na sjednici Odbora za ekonomiju, finansije i budžet, koja je održana uz više rasprava o zakonskim izmjenama i u konačnici bez kvoruma za formalno zaključivanje, razmatrani su ključni predlozi koji se odnose na finansiranje lokalnih samouprava, upravljanje državnim preduzećima i najavljena zaduženja Elektroprivrede Crne Gore (EPCG), prenosi Pobjeda.

Zbog nedostatka kvoruma, predsjednik Odbora za ekonomiju Boris Mugoša (SD) nije mogao da zaključi sjednicu, koja je završena u praznoj sali, iako tokom rasprave nije bila značajno popunjena.

Jedna od centralnih tema bile su predložene izmjene Zakona o finansiranju lokalne samouprave, koje se direktno odnose na raspodjelu prihoda u slučaju davanja crnogorskih aerodroma u koncesiju.

Ministar finansija Novica Vuković obrazložio je da se izmjenama predviđa da kompletan prihod, i fiksni i varijabilni dio koncesione naknade, ubuduće pripada državi. Istovremeno, država bi imala obavezu da 75 odsto fiksne naknade, što u konkretnom slučaju iznosi oko 75 miliona eura, u slučaju davanja aerodroma u koncesiju, usmjeri isključivo u strateške infrastrukturne projekte na teritoriji opština Zeta i Tivat.

Prema njegovim riječima, postojeće zakonsko rješenje ne obezbjeđuje dovoljno preciznu ni razvojno orijentisanu raspodjelu prihoda od koncesija, pa se ovom izmjenom želi omogućiti da se značajan prihod direktnije veže za razvoj infrastrukture.

On je dodatno naglasio da bi se na taj način obezbijedilo efikasnije korišćenje javnih sredstava, jačanje razvojne uloge opština i izbjegavanje dodatnih fiskalnih opterećenja ili budžetskih izdvajanja.

U isto vrijeme, Vuković je istakao da država „više neće upravljati po inerciji, već strateški, planirano i odgovorno“, u okviru Prijedloga zakona o upravljanju privrednim društvima u vlasništvu države, koji je, kako je naveo, ključan za Poglavlje 17 – Ekonomska i monetarna unija. Tim zakonom, prema njegovim riječima, treba da se spriječi neosnovano širenje državnog portfolija, ojača transparentnost vlasničke politike i očuva tržišna konkurencija.

Međutim, predložene izmjene zakona o finansiranju lokalne samouprave izazvale su različite reakcije među članovima Odbora. Jedino je opština Zeta jasno iskazala protivljenje, dok opština Tivat i Zajednica opština Crne Gore nijesu dostavile zvanična mišljenja.

Predsjednik Odbora Boris Mugoša i poslanik NSD-a Dejan Đurović ocijenili su da bi prije donošenja odluke o ovim izmjenama bilo neophodno pribaviti mišljenja lokalnih samouprava i relevantnih institucija, s obzirom na značaj promjena u sistemu raspodjele javnih prihoda.

Mugoša je dodatno upozorio da se radi o obliku centralizacije prihoda, naglašavajući da nije dobro da se, kada su u pitanju javna dobra koja se nalaze na teritoriji lokalnih samouprava, sve prebacuje na državni nivo.

S druge strane, Vuković je tokom rasprave istakao i da prije otvaranja pitanja decentralizacije treba riješiti probleme u funkcionisanju lokalnih samouprava, navodeći da čak 19 od ukupno 25 opština u Crnoj Gori ima poreski dug.

Na sjednici je razmatran i predlog izmjena Zakona o koncesijama, kojim se uvodi model fiksnog i varijabilnog dijela naknade, u skladu sa novim rješenjima vezanim za raspodjelu prihoda prema opštinama.

U okviru šire reforme upravljanja državnim preduzećima, Vuković je predstavio i rješenja koja se odnose na profesionalizaciju rukovodećih struktura. Kako je objasnio, kandidati za upravljačke pozicije moraće da ispunjavaju uslove koji uključuju kvalifikacije, radno iskustvo i znanje iz oblasti korporativnog upravljanja i finansijskog poslovanja.

Predviđeno je da petočlana komisija, na osnovu javnog konkursa i rang liste, bira upravljačke strukture državnih preduzeća, čime bi se, kako je navedeno, smanjio prostor za diskreciono odlučivanje i politički uticaj, a unaprijedio kvalitet upravljanja.

Poslanica NSD-a Bojana Pićan otvorila je pitanje nadležnosti Ministarstva finansija, pitajući zbog čega bi to ministarstvo imalo nadzor nad svim državnim preduzećima, dok bi druga resorna ministarstva davala samo neobavezujuće smjernice. Ona je predložila da nadzor bude raspoređen po sektorima, pa da, na primjer, Ministarstvo energetike bude nadležno za energetska preduzeća.

Generalni direktor za centralnu harmonizaciju i razvoj unutrašnjih kontrola Minas Trubljanin pojasnio je da Razvojna banka Crne Gore neće biti obuhvaćena ovim zakonom, jer se radi o finansijskoj instituciji koja je uređena posebnim propisima. On je dodao da se banka pominje u zakonu samo u kontekstu vlasničkog učešća u pojedinim privrednim društvima, na koja se zakon primjenjuje.

Na pitanje Mugoše o obaveznosti licence iz oblasti korporativnog upravljanja, Trubljanin je potvrdio da će ona biti uslov, uz najavu da će se obuke organizovati u saradnji sa Ekonomskim fakultetom, nakon čega će kandidati polagati ispit. Mugoša je izrazio sumnju u praktičnu primjenu tog sistema, dok je Vuković poručio da je riječ o ličnoj profesionalnoj nadogradnji i povećanju konkurentnosti na tržištu rada.

U nastavku sjednice potvrđeno je i da će kontrolno saslušanje povodom najavljenog zaduženja EPCG biti održano 25. maja. Saslušanje se odnosi na poslovanje kompanije u kontekstu planiranog kreditnog zaduženja od 70 miliona eura.

Podsjetimo, zahtjev za saslušanje ranije su podnijeli poslanici opozicije Mihailo Anđušić (DPS), Nikola Milović (DPS), Nikola Rakočević (DPS), Miloš Konatar (URA) i Boris Mugoša (SD), a Odbor ga je prethodno usvojio.

Tema saslušanja biće zaduženje EPCG i finansijska stabilnost kompanije, uključujući najavljeno zaduženje od 40 miliona eura kod KfW banke za sanaciju i proširenje kapaciteta Hidroelektrane „Perućica“, kao i dodatnih 30 miliona eura za refinansiranje kratkoročnih kredita iz prethodne godine, za koje je Vlada Crne Gore dala saglasnost 16. aprila.