Opština Budva se ponovo zadužuje kako bi vraćala prethodne pozajmice korišćene za isplatu plata zaposlenih. Istovremeno nad gradskim finansijama nadvija se daleko ozbiljniji problem, mogućnost nove blokade računa zbog višegodišnjeg spora države i Opštine oko projekta otpadnih voda i njemačke kompanije WTE Wasertechnik GmbH, piše Monitor.

Opština je ovih dana podigla kredit od 3,5 miliona eura kako bi zatvorila prethodnu pozajmicu od 2,2 miliona koja je otišla na plate zaposlenima u opštinskoj administraciji.

Sama činjenica da lokalna uprava, odnosno predsjednik Opštine Nikola Jovanović, poseže za kreditima kako bi servisirao prethodne dugove, govori o ozbiljnom poremećaju budžetskog sistema. Opština koja obrće desetine miliona eura tokom jedne sezone kroz turizam i nekretnine, zadužuje se da bi isplatila zarade, ulazi u dužničku spiralu u kojoj se stari dugovi zatvaraju novim, dok preuzete milionske obaveze čekaju realizaciju.

Najveći finansijski rizik za budžet Budve predstavlja spor koji država vodi protiv Opštine radi naplate 29,2 miliona eura, bez kamata, koliko je Vlada Duška Markovića, 2019. godine, isplatila po osnovu državne garancije za projekat postrojenja za preradu otpadnih voda u Bečićima. Riječ je o jednom od najskupljih i najkontroverznijih poslova u turističkoj metropoli, koji je bio jedna od korupcionaških afera koje su potresale Budvu u kojoj su, pored ostalih, na zatvorske kazne bili osuđeni tadašnji predsjednik Opštine Lazar Rađenović i potpredsjednik DPS, Svetozar Marović.

Početkom oktobra prošle godine na sjednici SO Budva, zakazanoj po hitnom postupku, odbornici vladajuće većine podržali su predlog predsjednika Jovanovića o poravnanju u arbitražnom postupku koji se vodio između Opštine i njemačke firme WTE.

– Skupština opštine Budva usvojila je Sporazum o poravnanju o međusobnim pravima i obavezama između Opštine i Vodovoda i kanalizacije Budva sa jedne strane i WTE Wassertechnik GMBH, Otpadne vode Budva DOO, WTE desalinizacija morske vode DOO i Beteiligung 52 asset solutions GMBH s druge strane, kojim se obavezuje da isplati 3,5 miliona eura kompanijama iz njemačke grupacije WTE iz Esena i time zatvori sporove pred međunarodnim i domaćim sudovima.

Predsjednik Opštine Budva Nikola Jovanović kazao je da se zatvaranjem poglavlja između grupacije WTE i lokalne uprave, postiže potpuna finansijska stabilnost i prestanak finansijske neizvjesnosti u opštini Budva. On je kazao da se usvojenim sporazumom gase i okončavaju svi postojeći sporovi, sprečavaju novi poznati i nepoznati.

On tada nije obavijestio odbornike da je sporazumom koji su usvojili prihvaćen dug koji Opština ima prema Vladi na ime aktiviranih 29,2 miliona eura državnih garancija.

U kojoj fazi se nalazi spor između države i Opštine Budva pojasnili su u instituciji Zaštitnika imovinsko-pravnih interesa Crne Gore.

– Postupak pred Osnovnim sudom u Kotoru po tužbi države za regresnu naplatu na ime isplate po osnovu Državne garancije od 16.03.2010. godine je u toku. Naredno ročište je zakazano za 19.05.2026. godine, prethodno na kojem je bilo određeno saslušanje Nikole Jovanovića je odloženo jer je Jovanović bio na službenom putovanju. Postupak pred sudom traje od 2021. godine, a prva sudska odluka je donijeta 29.06.2023. godine, kojom je usvojen tužbeni zahtjev države i Opština Budva obavezana da državi naknadi isplaćeni iznos po garanciji, sa zakonskom zateznom kamatom od dana isplate odnosno 19.12.2019. godine – pojasnila je za Monitor zaštitnica imovinsko pravnih interesa Crne Gore, Bojana Ćirović.

Ona je navela kako je opština Budva uložila žalbu na ovu presudu uz obrazloženje da su postupci arbitraže opštine sa WTE u toku, što je po mišljenju punomoćnika opštine bio razlog prekida postupka pred sudom u Kotoru. Iz navednih razloga Viši sud u Podgorici je 01.02.2024. godine ukinuo prvostepenu presudu i vratio postupak na ponovno odlučivanje.

Arbitražni sud u Ženevi je 10.01.2024. godine donio presudu u arbitražnom postupku koji je pokrenut protiv Opštine Budva od strane WTE Wassertechnik GmbH i WTE otpadne vode Budva DOO, kojim se zahtijevala naplata 31,9 miliona eura.

Presudom je potvrđeno da su 27.12.2019. godine tužioci imali pravo na iznos od 29.250.000,00€, koji je namiren plaćanjem dobijenim na osnovu “State Guarantee”, te da su na dan 10.05.2019. godine imali pravo na iznos od 12.556.734€ koji je namiren plaćanjem od strane Opštine Budva. Ovu presudu Arbitražnog suda u Ženevi potvrdio je Savezni sud Švajcarske, presudom od 31.07.2024. godine, odlučujući po žalbama.

– Imajući u vidu da se ukidna odluka Višeg suda u Podgorici zasnivala u suštini na ovom pitanju, trajanju arbitraže, za očekivati je bilo da je tužena Opština Budva odmah po prijemu ovih odluka sa istima upoznala sud, međutim, ona to nije učinila već dostavlja ove odluke na insistiranje Zaštitnika tek krajem 2025. godine – navodi zaštitnica Ćirović.

Duže od godinu dana Opština nije izvjestila sud u Kotoru o završenoj arbitraži u Ženevi.

– Na glavnom ročištu koje je održano 06.02.2026. godine, advokati Opštine Budva su izjavili da je u toku postupak mirnog rješavanja ovog spora, da je Vlada Crne Gore formirala radna tijela koja se time bave.. Na sjednici Skupštine Opštine Budva koja je održana 03.10.2025. godine, isti advokati su prezentovali javnosti Budve uspjehe u arbitražnim postupcima opštine protiv WTE Wassertechnik GmbH i WTE otpadne vode Budva DOO, te samouvjereno poručili da se Zaštitnik bolje pripremi za sudski postupak obmanjujući odbornike i javnost sa zagarantovanim uspjehom u sporu pred sudom u Kotoru, što je očigledno pokušaj neobjektivnog prikazivanja situacije u postupku i evidentno manipulisanje nespornom obavezom koju ta opština ima prema državi – kazala je Ćirović.

Opština Budva u sudskom postupku uporno tvrdi da je u pitanju “sporna garancija”, da nije izdata u skladu sa zakonom dok istovremeno tu istu garanciju uračunava u Sporazum o poravnanju. Predsjednik Jovanović nije spomenuo da je Opština uvažila iznos naplaćen po osnovu državne garancije i da su uspješnih 3,5 miliona eura na ime poravnanja samo razlika do ukupnog potraživanja.

U Sporazumu o poravnanju jasno je naznačeno da strane u sporu uzimaju u obzir i potvrđuju da je Crna Gora krajem 2019. nakon aktiviranja državne garancije isplatila društvu WTE Essen iznos od 29,2 miliona eura. Garanciju je dala 38. Vlada premijera Mila Đukanovića, 16.marta.2010. godine.

– Radi izbjegavanja sumnje, konačno namirenje i odustajanje odnose se na plaćanje Crne Gore po osnovu državne garancije, kao i na sva druga plaćanja izvršena WTE-u i/ili prebijanja u korist WTE-a. Opština Budva potvrđuje da su ove uplate i/ili prebijanja izvršena radi namirenja potraživanja po snovu relevantnih projekata. Opština Budva se odriče svakog hipotetičkog prava ili zahtjeva da potražuje od WTE-a povraćaj takvih primljenih uplata – navodi se u članu 8.

– Iz teksta sporazuma proizilazi da se Opština Budva sporazumno poravnala sa citiranim subjektima na način što je nesporno iskoristila i iznos isplaćen po osnovu Državne garancije od 29.250.000€ i na taj način i u tom iznosu umanjila svoja ukupna dugovanja u vezi sa predmetnim pravnim poslom.

– Vlada se nije odrekla predmetnog potraživanja, iako je opština inicirala predlog mirnog rješenja ovog spora, a mirno rješenje spora ne može rezultirati drugačije osim poravnanjem na isplaćeni iznos, s tim što je sudski postupak obojen stalnim pokušajima opštine da isti odugovlači, kod neminovnog duga opštine koji se na ovaj način uvećava na štetu građana opštine Budva – kazala je Bojana Ćirović

Ukoliko država uspije u sporu i krene u prinudnu naplatu duga koji sa obračunatim kamatama od 17 miliona eura sada iznosi oko 46 miliona, Budva bi se mogla suočiti sa ozbiljnom fiskalnom krizom čije bi posljedice trajale godinama.