Gradska preduzeća u Podgorici mogla bi se uskoro suočiti sa ozbiljnim problemima u poslovanju ukoliko do kraja mjeseca ne dođe do izmjena zakonskih rješenja koja regulišu njihov rad. Naime, rok za usklađivanje poslovanja sa novim Zakonom o privrednim društvima ističe 31. marta, a kako stvari trenutno stoje, gradska preduzeća nijesu završila potrebne procedure niti su na dnevnom redu Skupštine Glavnog grada odluke koje bi omogućile usklađivanje sa novim propisima.

Prema važećem Zakonu o privrednim društvima, čija je primjena počela 1. januara ove godine, sva preduzeća bila su obavezna da do 31. marta usklade svoje poslovanje sa novim zakonskim rješenjima. To podrazumijeva donošenje novih statuta, izbor novih izvršnih direktora, kao i razrješenje postojećih odbora direktora, koje novo zakonsko rješenje više ne prepoznaje u dosadašnjem obliku.

Međutim, ukoliko Skupština Crne Gore do 31. marta usvoji dopune Zakona o privrednim društvima, gradska preduzeća bi dobila dodatni rok od tri mjeseca da sprovedu sve neophodne promjene. U tom slučaju, lokalna preduzeća bi imala dodatno vrijeme da usvoje nove statute, sprovedu kadrovske promjene u upravljačkim strukturama i prilagode poslovanje novim zakonskim pravilima.

Ipak, dodatnu neizvjesnost stvara činjenica da se u Podgorici već pominje moguća politička kriza i potencijalna blokada rada Skupštine Glavnog grada. Upravo ta institucija mora dati saglasnost na nove statute gradskih preduzeća i potvrditi imenovanja direktora. Sjednica gradskog parlamenta zakazana je za 19. mart, ali na njenom dnevnom redu nema tačke koja se odnosi na ove odluke, što dodatno komplikuje situaciju za gradska komunalna preduzeća poput Vodovoda, Puteva, Čistoće, Deponije i Zelenila.

Dopune zakona, kojima bi rok za usklađivanje bio produžen za tri mjeseca, inicirala je Zajednica opština Crne Gore. Detalje o ovoj inicijativi za „Dan“ je pojasnila Mišela Manojlović, generalna sekretarka Zajednice opština.

Kako je objasnila, dopuna Zakona o privrednim društvima trenutno se nalazi u skupštinskoj proceduri, ali još nije uvrštena u dnevni red naredne sjednice Skupštine Crne Gore. Ona je ukazala i na to da se paralelno u proceduri nalazi i Zakon o upravljanju društvima u državnom i opštinskom vlasništvu, koji se donosi po prvi put.

– U skupštinskoj proceduri je dopuna Zakona o privrednim društvima na osnovu koje je predloženo odlaganje primjene za još tri mjeseca. On nije uvršten u dnevni red naredne sjednice Skupštine Crne Gore. Takođe, u skupštinskoj proceduri je i Zakon o upravljanju društvima u državnom i opštinskom vlasništvu, koji se po prvi put donosi, a ni njega nema na dnevnom redu naredne sjednice. Ovim zakonom bi se odložila primjena na 12 mjeseci, što znači da bi preduzeća u tom periodu trebalo da usklade poslovanje – kazala je Manojlović.

Ona je podsjetila da su sva opštinska preduzeća u obavezi da do 31. marta usvoje nove statute, imenuju nova rukovodstva i svu potrebnu dokumentaciju dostave Centralnom registru privrednih subjekata.

– Preduzeća su dužna da donesu nove statute, imenuju novo rukovodstvo i da sve podatke i novi statut koji mora da se usvoji i objavi u Službenom listu pošalju Centralnom privrednom registru do 31. marta – navela je Manojlović.

Dodatni problem predstavlja i činjenica da se sva dokumentacija mora predavati isključivo elektronskim putem.

– Ti podaci se mogu samo elektronski predati, a njima elektronski sistem ne funkcioniše i sada ne može niko da se registruje – istakla je Manojlović.

Na moguće komplikacije koje donosi novi zakon nedavno je upozorio i zamjenik gradonačelnika Podgorice Boris Spalević. On je za „Dan“ kazao da ga više od eventualne prinudne uprave u Glavnom gradu zabrinjava upravo novi Zakon o privrednim društvima, za koji smatra da nije adekvatno pripremljen.

Prema njegovim riječima, problem nastaje jer Zakon o lokalnoj samoupravi i Zakon o privrednim društvima različito tretiraju način upravljanja gradskim preduzećima, što dovodi do pravne kolizije između ta dva propisa.

Manojlović potvrđuje da određena zakonska rješenja nijesu međusobno usklađena. Ona pojašnjava da se na privredna društva koja su u vlasništvu opština, pored Zakona o lokalnoj samoupravi, primjenjuju i brojni drugi propisi – među njima Zakon o finansiranju lokalne samouprave, Zakon o državnoj imovini, Zakon o komunalnim djelatnostima, Zakon o radu i Zakon o sprečavanju korupcije.

Upravo zbog toga bi, kako ističe, usklađivanje statuta preduzeća sa sistemom lokalne samouprave automatski moglo dovesti do kršenja odredbi Zakona o privrednim društvima.

Ona navodi da bi problem mogao nastati ukoliko bi se opštine odlučile da zadrže odbore direktora u svojim preduzećima.

– Ako bi se opštine odlučile da imaju odbor direktora za preduzeća, taj odbor bi imenovao direktora koji je u dvojakoj ulozi – kao direktor, a istovremeno i kao član odbora direktora, kako to propisuje Zakon o privrednim društvima. Ovakvo rješenje je u direktnoj koliziji sa sistemskim Zakonom o lokalnoj samoupravi prema kome direktora, kao organa upravljanja opštinskog privrednog društva, imenuje skupština opštine, a ne odbor direktora – objasnila je Manojlović.

Ona je podsjetila i da Zakonom o radu postoji dodatna obaveza raspisivanja javnog konkursa prije imenovanja direktora.

– Osim toga, njegovom imenovanju mora da prethodi raspisivanje javnog konkursa na koji skupštinu opštine obavezuje član 24 stav 4 Zakona o radu. U slučaju da odbor direktora, neposrednom primjenom Zakona o privrednim društvima, preuzme nadležnost skupštine opštine za imenovanje direktora i da raspiše javni konkurs za izbor direktora, takav konkurs ne bi bio javni jer bi po njemu mogao biti izabran samo jedan od članova odbora direktora – kazala je Manojlović.

Dodatna pravna kolizija, kako je istakla, pojavljuje se i u odnosu na Zakon o sprečavanju korupcije.

– Rješenje prema kome je direktor istovremeno i član odbora direktora u direktnoj je koliziji i sa Zakonom o sprečavanju korupcije. Direktor je javni funkcioner koji je takvim odredbama doveden u direktan konflikt interesa po osnovu vršenja dvije javne funkcije – navela je Manojlović.

U takvoj situaciji, dodaje, direktor bi morao da podnese ostavku na funkciju člana odbora direktora, a ukoliko to ne učini, ta funkcija bi mu prestala automatski danom imenovanja za direktora.