Grupa građana Brajića, Paštrovića i Crmničana još jednom je upozorila javnost da bi realizacija projekta vjetroelektrane „Brajići“ na Paštrovskoj gori mogla imati nesagledive posljedice po kulturno-istorijsku baštinu, prirodni pejzaž i razvoj ruralnog turizma. Kako navode, na trasi planirane vjetroelektrane do sada je identifikovano najmanje 150 objekata i lokaliteta koji imaju status kulturnog dobra, a taj broj, prema njihovim riječima, nije konačan.

U otvorenom pismu koje su dostavili našem portalu, građani ističu da se iz mjeseca u mjesec otkrivaju nova potencijalna kulturna dobra na ovom prostoru, smještenom na vjekovnim teritorijama Brajića, Paštrovića i Crmnice. Upozoravaju da bi izgradnja džinovskih turbina dovela do potpune devastacije ovog područja.

Podsjećaju da su i ranije, u više navrata, pozivali Vladu Crne Gore da odustane od projekta, kao i da se turbine uklone iz Prostornog plana. Kako navode, nadležnim institucijama su dostavili niz argumenata i činjenica koje, prema njihovom mišljenju, jasno ukazuju da izgradnja vjetroelektrane na obodima Paštrovske gore nije prihvatljiva.

Skandal na Paštrovskoj gori: Vlada dala zeleno svjetlo Vjetropark na arheološkom lokalitetu

Građani podsjećaju i na okolnosti pod kojima je projekat započet. Naime, u avgustu 2020. godine, neposredno uoči parlamentarnih izbora i lokalnih izbora u Budvi, konzorcijum predvođen njemačkom kompanijom WDP zaključio je sa Vladom tadašnjeg premijera Duška Markovića ugovor o zakupu zemljišta za izgradnju vjetroelektrane „Brajići“. Tada je saopšteno da je riječ o investiciji vrijednoj 101,3 miliona eura.

Posebno zabrinjava, kako navode, činjenica da su na planini Velja Trojica, gdje se nalaze ostaci crkve Svete Trojice i praistorijska gradina velike kulturno-istorijske vrijednosti, planirane dvije ili tri vjetroturbine velikih dimenzija. Uz to, turbine su planirane i na planini Goli vrh, koju Paštrovići smatraju svetim i kultnim mjestom.

Na Golom vrhu se nalazi veliki krst i spomen-ploča posvećena stradanju Paštrovića u 14. vijeku, tokom pohare koju je sprovela vojska ugarskog kralja Ludviga. Taj prostor, kako navode građani, obiluje i starim katunima i torovima Brajića, Paštrovića i Crmničana, a kroz njega prolaze i brojne hajking staze.

Građani upozoravaju da bi izgradnja vjetroelektrane ugrozila i razvoj katunskog i ruralnog turizma, koji postaje sve popularniji u regionu i širom Evrope. Smatraju da bi takav projekat znatno osiromašio turističku ponudu Budve, ali i Crne Gore u cjelini.

U pismu se navodi i da bi realizacija projekta negativno uticala na perspektivu ruralnog razvoja, koji predstavlja jednu od važnih stavki u pregovaračkom procesu Crne Gore sa Evropskom unijom, posebno u okviru poglavlja 11. Građani ističu da u tom kontekstu ne čudi odluka Francuske da blokira zatvaranje poglavlja koje se odnosi na poljoprivredu i ruralni razvoj.

Kao dodatni problem navode činjenicu da je Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede prošle godine izdalo pozitivno mišljenje za izgradnju vjetroelektrane sa pratećom infrastrukturom na oko sedam miliona kvadratnih metara šumskog zemljišta. To zemljište je, kako ističu, kao takvo zvanično evidentirano u katastarskoj dokumentaciji.

Građani naglašavaju da je takva odluka u suprotnosti sa zakonskim propisima, ali i sa članom 2, stav 3 Pravilnika o bližim kriterijumima za izdavanje urbanističko-tehničkih uslova za izgradnju objekata za proizvodnju električne energije iz obnovljivih izvora, kojim je jasno propisano da se takvi objekti ne mogu graditi na šumskom zemljištu. Uprkos tome, Vlada je izdala urbanističko-tehničke uslove za projekat vjetroelektrane „Brajići“.

Posebno ukazuju na narušavanje prirodnog i kulturnog pejzaža planina u zaleđu crnogorske obale. Smatraju da će investitor i nadležna ministarstva teško moći da opravdaju ovakvu zamisao pred Savjetom Evrope, budući da je Crna Gora potpisnica Konvencije o predjelima Savjeta Evrope.

Građani se pozivaju i na tehnički izvještaj organizacije Europa Nostra i Instituta Evropske investicione banke, u kojem se navodi da bi džinovske turbine na Paštrovskoj gori narušile kulturni pejzaž Svetog Stefana, koji se tretira kao nacionalno blago Crne Gore. Kako ističu, Paštrovska gora se u konzervatorskoj struci smatra vizuelnom pozadinom Svetog Stefana.

Osim toga, upozoravaju da bi bio dodatno narušen i kulturni pejzaž Starog grada Budve, i to iz jedine perspektive koja je ostala sačuvana usljed intenzivne betonizacije – pogleda sa šetališta prema Mogren plaži. Upravo se u tom vizuelnom okviru, u pozadini Starog grada, uzdiže Goli vrh, na kojem su planirane turbine.

U zaključku pisma, građani još jednom apeluju na investitora i Vladu Crne Gore da odustanu od ove lokacije i pronađu adekvatnu alternativu za izgradnju vjetroelektrane. Ističu da nijesu protiv zelene energije, ali da se protive žrtvovanju kulturno-istorijske baštine, prirodnog zaleđa i ruralnog turizma, kao i ugrožavanju svetih i kultnih mjesta.

Podsjećaju i da je Skupština opštine Budva 18. avgusta 2023. godine jednoglasno usvojila Deklaraciju o zaštiti Paštrovske gore, kojom se zahtijeva trajna zabrana izvođenja krupnih infrastrukturnih projekata na tom području, radi očuvanja nemjerljivo vrijednih kulturnih i prirodnih resursa.