Državni budžet Crne Gore u junu je zabilježio deficit od čak 41,5 miliona eura, što je gotovo četiri puta više od planiranih 10,2 miliona, pokazuju podaci iz najnovijeg izvještaja Ministarstva finansija. Iako je ovo alarmantno pogoršanje javnih finansija, Ministarstvo se u zvaničnom saopštenju tek jednom rečenicom osvrće na značajnu razliku između planiranog i ostvarenog, navodeći –do ostvarenja plana za jun mjesec nedostajalo je 14,5 miliona eura, odnosno realizovano je 94 odsto plana–.

U istom izvještaju se navodi da su ukupni prihodi države u junu iznosili 225,8 miliona eura, što je za 14,5 miliona manje od planiranih 240,3 miliona, odnosno pad od šest odsto. Istovremeno, rashodi su probili sve granice i umjesto 250,5 miliona iznosili su 267,4 miliona eura – što je za 16,9 miliona više, ili rast od 6,7 odsto.

Tako je junski deficit dostigao 41,5 miliona eura, dok je prošle godine u istom mjesecu iznosio svega 3,1 milion. Razlika je drastična – 38,4 miliona više minusa u samo godinu dana.

Zaduženjima preko budžetske rupe

Finansijska slika je dodatno pogoršana obavezom otplate starih dugova u iznosu od 38,2 miliona eura koja su dospjela na naplatu u junu. Kada se tome doda i junski deficit, ukupna finansijska rupa u državnoj kasi iznosila je 80,9 miliona eura, umjesto planiranog minusa od 53,4 miliona.

Ova razlika je “pokrpana” nizom zaduženja: domaćim pozajmicama od 6,1 milion, inostranim kreditima u iznosu od 13,9 miliona, te korišćenjem depozita iz prethodnog zaduženja u aprilu u visini od 58,4 miliona. Preostalih 2,5 miliona eura obezbijeđeno je kroz otplate ranijih kredita i prenesena sredstva iz 2024. godine.

PDV i dalje najvažniji – i najproblematičniji prihod

Najveći državni prihod – porez na dodatu vrijednost (PDV) – u junu je podbacio za devet odsto. Umjesto planiranih 126,3 miliona, naplaćeno je svega 114,9 miliona eura, što je manjak od 11,4 miliona.

U saopštenju Ministarstva finansija navodi se da je glavni razlog za pad –povećan povraćaj PDV-a–, koji je u junu bio veći za 6,4 miliona eura nego u istom mjesecu prošle godine. Međutim, i pored tog objašnjenja, osnovna neto naplata PDV-a je i dalje manja, što ukazuje na ozbiljan pad potrošnje i ekonomske aktivnosti.

Za šestomjesečni period, PDV je naplaćen u iznosu od 602,1 milion eura, što je za 9,7 miliona manje od plana. Povraćaji PDV-a u prvih šest mjeseci iznosili su čak 66,8 miliona eura, što je 12 miliona ili 21,9% više nego prošle godine.

Iako se u istom saopštenju Ministarstva navodi da je bruto naplata PDV-a –veća ne samo u odnosu na prošlu godinu već i u odnosu na plan za preko 12 miliona eura–, to ne mijenja činjenicu da je neto efekat po budžet bio negativan.

–Povećanje cijena uvozne robe usljed inflacije može povećati bruto naplatu PDV-a, ali proporcionalno raste i povraćaj, naročito za izvoznike i veće kompanije–, navode ekonomski analitičari.

Fokus na statistiku umjesto na probleme

Ministarstvo finansija se, umjesto da detaljno objasni uzroke ozbiljnih odstupanja u junu, odlučilo da istakne rast ukupnih prihoda za prvih šest mjeseci u odnosu na prošlu godinu, što je rezultat povećanih poreskih stopa i izmjena načina obračuna poreza.

Međutim, kada se analizira samo juni – mjesec koji je pokazatelj aktuelnih trendova – vidi se zabrinjavajuća kombinacija: pad prihoda, rast rashoda i povećanje zaduživanja.

Za sada, odgovora na pitanje da li se ovaj negativni trend može zaustaviti i kako Vlada planira da stabilizuje budžet, nema. Umjesto toga, građani dobijaju optimistične fraze o „stabilnim prihodima“ i „pozitivnim makroekonomskim kretanjima“, dok brojke govore drugačije.