Januarsko izvršenje budžeta Crne Gore obilježeno je deficitom od 33,2 miliona eura, što odgovara nivou od 0,4 odsto procijenjenog bruto domaćeg proizvoda (BDP), pokazuje izvještaj Ministarstva finansija objavljen na zvaničnoj internet stranici resora na čijem je čelu Novica Vuković, prenosi Dan.

Ukupni izdaci budžeta u januaru dostigli su 195,9 miliona eura, odnosno 2,3 odsto procijenjenog BDP-a. Iako su u odnosu na plan bili niži za 80,2 miliona eura ili 29 odsto, u poređenju sa istim mjesecom prethodne godine veći su za 41,5 miliona eura, odnosno 26,9 odsto. Iz Ministarstva finansija pojašnjavaju da je razlog za to činjenica da je u januaru prošle godine država bila u režimu privremenog finansiranja, jer do 31. decembra Skupština nije usvojila Zakon o budžetu, pa su potrošačke jedinice raspolagale sredstvima u visini jedne dvanaestine stvarnih izdataka iz 2024. godine.

Kapitalni izdaci u januaru iznosili su 18,6 miliona eura, što je čak 18,5 miliona više nego u istom periodu prethodne godine.

S druge strane, tekući izdaci su iznosili 70,8 miliona eura i bili su manji od planiranih za 32 miliona eura, odnosno 31,1 odsto. Smanjenje je evidentirano na svim pozicijama, naročito kod rashoda za tekuće održavanje, materijal i ostalih izdataka. Bruto zarade i doprinosi na teret poslodavca iznosili su 59,1 milion eura, što je 96,3 odsto plana, uz odstupanje od 2,2 miliona eura ili 3,7 odsto.

Prihodi budžeta u januaru iznosili su 162,6 miliona eura, odnosno 1,9 odsto procijenjenog BDP-a. U odnosu na isti mjesec prošle godine veći su za 5,9 miliona eura ili 3,8 odsto, dok su u odnosu na plan zabilježili blagi rast od 200 hiljada eura, odnosno 0,1 odsto.

Najveći prihod ostvaren je po osnovu poreza na dodatu vrijednost (PDV), koji je iznosio 103,6 miliona eura, što je povećanje od sedam miliona eura ili 7,2 odsto u odnosu na januar prethodne godine. Rast bilježi i porez na dohodak fizičkih lica, koji je dostigao 3,1 milion eura, što je za 100 hiljada eura ili 3,8 odsto više nego godinu ranije.

Prihodi od akciza takođe su uvećani i iznosili su 25,9 miliona eura, što je rast od 2,2 miliona ili 9,3 odsto. Najveći doprinos tom rastu dolazi od akciza na mineralna ulja i njihove derivate, koje su ostvarene u iznosu od 14,9 miliona eura, odnosno 1,5 miliona ili 11,5 odsto više nego prošle godine. Akcize na duvan i duvanske proizvode donijele su 8,3 miliona eura, što je povećanje od 700 hiljada eura ili 8,6 odsto.

Nasuprot tome, pojedine stavke bilježe pad. Porez na dobit pravnih lica iznosio je 2,1 milion eura, što je za 2,7 miliona ili 56,4 odsto manje nego u januaru prošle godine. Doprinosi su iznosili 15 miliona eura, što predstavlja smanjenje od 1,6 miliona eura ili 9,5 odsto.

Iz Ministarstva finansija ukazuju da na ostvarenje budžetskih prihoda utiče i implementacija Integrisanog sistema upravljanja prihodima (IRMS), čija je primjena u toku. Kako navode, riječ je o kompleksnom procesu institucionalne i tehnološke transformacije, zbog čega puni potencijal prihoda još uvijek nije dostignut. Dodatno, kako bi se privredi omogućio lakši prelazak na novi sistem, rokovi za predaju poreskih prijava su pomjereni, što je kratkoročno usporilo dinamiku budžetskih priliva.

Problemi u funkcionisanju IRMS sistema već su imali konkretne posljedice u praksi. Prema ranijem pisanju medija, od početka njegove primjene u januaru nije registrovana nijedna nova firma, niti su sprovedene statusne promjene u privrednim društvima, poput promjene direktora, osnivača ili adrese, čime je proces registracije praktično bio blokiran.

Istovremeno, procedure koje su ranije trajale svega nekoliko minuta sada se značajno produžavaju. Tako se na izdavanje uvjerenja Poreske uprave za potrebe tendera ili produženje radnih dozvola, kao i na izvode iz Centralnog registra privrednih subjekata (CRPS), čeka i po 10 do 15 dana.

Podsjetimo, uvođenje IRMS sistema državu je koštalo 8,5 miliona eura, a njegovi početni izazovi već su ostavili trag na budžetska kretanja u prvim mjesecima godine.