Opšti kolektivni ugovor (OKU), koji garantuje najveći obim radničkih prava, od danas više nije važeći, a nove pregovore socijalnih partnera Vlada je zakazala za 16. januar, saznaju “Vijesti”.

OKU je posljednji put potpisan krajem 2022. godine, na period važenja od tri godine od dana stupanja na snagu, što je isteklo juče. Ovim, od danas značajan obim radničkih prava više nema oko sto hiljada zaposlenih koji nisu zaštićeni granskim kolektivnim ugovorima ili ugovorima na nivou poslodavca.

Postojala je mogućnost da Skupština juče ili danas usvoji izmjene Zakona o radu, kojim bi se postojeći OKU produžio za godinu, ali to na kraju nije ni predloženo.

Iz Unije poslodavaca je, navodno, socijalnim partnerima obećano da neće iskoristiti pravnu prazninu i zakidati ili jeftinije otpuštati zaposlene. Dio socijalnih partnera smatra da je bitno da se novi OKU zaključi prije obračuna januarske zarade, kako bi se obračun vršio po novom OKU.

Socijalni partneri – Vlada, Unija poslodavaca, Unija slobodnih sindikata i Savez sindikata – već mjesecima pregovaraju o zaključenju novog kolektivnog ugovora. Obje sindikalne centrale traže da se novim OKU poveća obračunska vrijednost koeficijenta sa 90 na 100 eura, što bi uticalo na rast zarada za oko deset odsto. Da se o tome raspravlja imaju podršku i Unije poslodavaca, ali se predstavnici Vlade tome protive. Zbog toga su više puta odlagane sjednice Socijalnog savjeta, koji treba da potvrdi novi OKU kako bi ga predstavnici svih socijalnih partnera potpisali.

Zakon o radu predviđa osnovna prava radnika, ali OKU određuje značajan dio prava, uključujući: uvećanje zarade po osnovu minulog, prekovremenog, noćnog i prazničnog rada; veći broj dana godišnjeg odmora; plaćeno odsustvo u određenim životnim situacijama; otpremninu u slučaju odlaska u penziju; jednokratnu novčanu pomoć u slučaju smrti člana uže porodice; doprinos poslodavca za prevenciju radne invalidnosti i rekreativne aktivnosti; pet slobodnih dana za zaposlene koji to pravo koriste; kao i brojna prava i slobode sindikalnih organizacija i predstavnika.

Radnička prava iz OKU-a se detaljnije predviđaju i mogu se poboljšati u granskim kolektivnim ugovorima i kolektivnim ugovorima kod poslodavca na nivou kompanija. Međutim, problem je što mnoge djelatnosti nemaju granske kolektivne ugovore. Ti zaposleni svoja prava crpe samo iz OKU-a, a ukoliko on prestane da važi, više ih ne bi imali.

Neki od najvećih sektora u Crnoj Gori koji zavise od OKU-a uključuju trgovinu, ugostiteljstvo, bankarstvo i finansijske usluge, medije i informisanje, oblast nekretnina, što čini preko sto hiljada zaposlenih u Crnoj Gori.