Kraj „Crnogorske plovidbe” obilježen je finansijskim kolapsom, ogromnim gubicima i gotovo potpunim nestankom vrijednosti nekadašnje državne pomorske kompanije, koja je iz Kotora dovedena do situacije u kojoj joj je imovina simbolična, a dugovi višemilionski.

Prema zvaničnim finansijskim izvještajima objavljenim na sajtu Montenegro berze, koje potpisuje izvršni direktor Vladimir Tadić, nakon prodaje oba broda na računu kompanije ostala su svega tri miliona eura, dok obaveze prema Vladi Crne Gore iznose čak 33,8 miliona eura. Istovremeno, akumulirani gubitak dostiže 40,7 miliona eura, a ukupna vrijednost preostale imovine svedena je na samo 18.311 eura, prenose “Vijesti”

Upravo ta brojka pokazuje razmjere urušavanja: od višemilionskog sistema ostala je imovina koja praktično nema tržišni značaj. Kapital kompanije je duboko negativan i iznosi minus 30,07 miliona eura.

Posebno je problematično što kompanija od septembra gotovo da nema nikakve poslovne aktivnosti, ali i dalje formalno funkcioniše sa izvršnim direktorom, sedam zaposlenih i pet članova odbora direktora, koji nastavljaju da primaju plate i naknade, iako operativna funkcija kompanije praktično ne postoji.

Državne institucije, međutim, nijesu ponudile jasan odgovor na ovakvo stanje. Ni Ministarstvo pomorstva, na čijem je čelu Filip Radulović, ni kabinet premijera nijesu se oglašavali sa konkretnim planom šta učiniti sa kompanijom koja je ostala bez realne imovine, ali i dalje proizvodi troškove.

Država je u cijelom procesu pretrpjela ogroman finansijski gubitak: izgubljen je osnivački kapital od 10,6 miliona eura, kao i najveći dio pozajmica u iznosu od 33,8 miliona eura, od kojih se realno može naplatiti tek oko tri miliona eura koja su ostala nakon prodaje brodova.

Podsjetimo, Crnogorska plovidba je u potpunom vlasništvu države i ranije je imala kredit kod kineske Eksim banke za kupovinu brodova, koji je formalno bio otplaćen, ali je država kao garant redovno pokrivala rate, što je dodatno uvećalo obaveze koje su se kasnije prelile na odnos između Vlade i kompanije.

U septembru prošle godine, uz saglasnost Vlade, prodati su brodovi „Kotor” i „21. maj” danskoj kompaniji „K/S Navision Group” za 13,2 miliona dolara, odnosno oko 11,3 miliona eura.

Međutim, i pored te transakcije, finansijski rezultati otkrivaju dublji problem. Ukupan poslovni prihod iznosio je 6,5 miliona eura, dok su ostali prihodi, uključujući i prodaju imovine, bili 10,9 miliona eura. Sa druge strane, poslovni rashodi dostigli su 13,8 miliona eura, troškovi zarada 268 hiljada eura, dok su „ostali rashodi” eksplodirali na čak 31,6 miliona eura.

Zbog toga je poslovni rezultat za godinu bio negativan 28,2 miliona eura, a nakon poreskih korekcija minus se dodatno produbio na oko 26 miliona eura. Kada se tome dodaju akumulirani gubici iz prethodnih godina od 14,7 miliona eura, dolazi se do konačnog neraspoređenog gubitka od 40,7 miliona eura.

Posebno ostaje nejasno šta tačno predstavlja stavka „ostali rashodi” od 31,6 miliona eura, imajući u vidu da je godinu ranije ta stavka iznosila svega 78 hiljada eura. U pratećem dokumentu, takozvanom „zaključnom listu”, navodi se da su brodovi na početku godine bili procijenjeni na 43,98 miliona eura, što je gotovo četiri puta više od cijene po kojoj su prodati.

Takođe se pominje ispravka vrijednosti brodova od 13,5 miliona eura, pa se otvara sumnja da su „ostali rashodi” povezani sa naglim otpisom vrijednosti imovine, odnosno ogromnom razlikom između knjigovodstvene i prodajne cijene.

Dodatni udarac predstavlja podatak da je preostala imovina svedena na svega 18.311 eura, od čega 6.614 eura čine licence i nematerijalna ulaganja, dok 11.697 eura otpada na postrojenja i opremu. Posebno je poražavajuće što je ista ta oprema na kraju 2024. godine vrijedjela 32,7 miliona eura.

Ukupna obrtna sredstva procijenjena su na 3,8 miliona eura, od čega tri miliona čini gotovina, 129 hiljada avansi, 481 hiljada potraživanja od kupaca i 158 hiljada eura po osnovu povrata PDV-a.

Sa druge strane, obaveze se i dalje gomilaju: prema dobavljačima kompanija duguje 53,8 hiljada eura, 636 eura poreza, kao i 14,8 hiljada eura rezervisanih za naknade zaposlenih.

Tokom proteklog perioda, brod „Kotor” imao je više kvarova, zbog čega je više puta zadržavan u lukama, dok je račun kompanije već u aprilu prošle godine bio blokiran zbog duga od 372 hiljade eura prema Prvoj banci. Istovremeno, postojali su i dugovi prema zaposlenima.

Uprkos tome, iz nadležnih institucija stizale su poruke da pomoć nije moguća. Istovremeno je izgubljena i ponuda turske kompanije „EOS grup”, koja je, prema tvrdnjama iz sektora, bila povoljnija za oko tri miliona eura, ali je odbijena iz proceduralnih razloga.

Iz Udruženja pomorskih kapetana tvrdili su da su pojedini predstavnici vlasti i ministarstva pomorstva svjesno prikazivali „Crnogorsku plovidbu” u što lošijem finansijskom stanju, kako bi se brodovi što prije prodali i to ispod realne tržišne vrijednosti.

Dodatnu kontroverzu izaziva i razlika u prihodima od prodaje brodova: iako je zvanično dogovorena cijena iznosila 13,2 miliona dolara, u izvještajima o tokovima gotovine navodi se da je kompaniji uplaćeno 10,6 miliona eura, što otvara pitanje nestanka oko 700 hiljada eura.

Ostaje nejasno da li je riječ o posredničkim troškovima, umanjenju zbog navodnih tehničkih nedostataka i remonta, ili nekoj drugoj finansijskoj operaciji, što dodatno produbljuje sumnje u transparentnost procesa.

Pravni zastupnik države u ovom poslu bio je „VRD Legal”, kojem je za angažman isplaćeno 135 hiljada eura.