U crnogorskoj verziji urbanizma, koju posljednjih mjeseci oblikuje ministar urbanizma Slaven Radunović, redosljed stvari postao je tek sugestija, a ne pravilo. Dok bi se u ozbiljnim projektima prvo radile studije, pa projekti, pa tek onda tenderi, ovdje se sve odvija paralelno – kao da je prostor već dokazan, samo još nije obaviješten.

Iz Ministarstva javnih radova kojim rukovodi Majda Adžović i Ministarstva prostornog planiranja juče je saopšteno da je raspisan tender za bulevar Velje brdo, dok se već „naredne sedmice“ najavljuje tender za glavni projekat i izgradnju prvog stambenog bloka. Radovi na zgradama, po istoj logici ubrzanja, trebalo bi da počnu u decembru – bez obzira na to što se ključni odgovori o samoj mogućnosti gradnje još uvijek traže u istraživanjima.

Ministarstvo javnih radova (MJR) je već danas potvrdilo da je tender za bulevar raspisan, uz skromnu procjenu od 33 miliona eura bez PDV-a, za 5,3 kilometra saobraćajnice koja bi trebalo da opslužuje naselje od čak 44.000 stanovnika. U toj matematici, jedino što još nije jasno jeste da li će stanovnici imati gdje da žive – ali bulevar je, srećom, već u proceduri.

Još zanimljivije, u trup iste te saobraćajnice planira se i kompletna vodovodna, fekalna i atmosferska kanalizacija. Dakle, infrastrukturni sistem za grad koji ne postoji, u zemlji koja još nije utvrdila da li uopšte smije da ga gradi. Ali optimizam je, očigledno, glavni resurs projekta.

Problem nastaje na onom dosadnom mjestu gdje se ubacuju studije. Preliminarna hidrogeološka analiza, završena u aprilu, vrlo nezgodno navodi da se ne bi smjelo ići u glavni projekat niti započinjati radove dok se ne završe detaljna geološka istraživanja. To je onaj dio dokumentacije koji, u ovom projektu, očigledno ima status savjetodavnog mišljenja.

Nakon te studije, Ministarstvo javnih radova raspisuje tender za detaljna istraživanja koja bi trajala 14 mjeseci i 20 dana, što nas elegantno vodi do septembra 2027. godine – kada bi, eventualno, mogli znati da li Velje brdo može da postoji kao naselje ili samo kao ideja sa tenderom.

Ali taj vremenski okvir nije spriječio nastavak ubrzanja. Ministar prostornog planiranja Slaven Radunović u Skupštini najavljuje da će već naredne sedmice biti raspisan tender za glavni projekat i izgradnju prvih stambenih objekata. Rok za izradu projekta – 90 dana. Rok za početak radova – decembar.

U međuvremenu, ponude za bulevar se predaju do 20. jula, a izvođač bi imao 540 dana, odnosno 18 mjeseci, da završi posao. Dakle, infrastrukturni tempo i naučni tempo žive u paralelnim univerzumima koji se ne planiraju susresti.

Aleksandar Nišavić, direktor podgoričkog Vodovoda, u cijeloj priči ostaje u ulozi čovjeka koji podsjeća da bi možda bilo dobro sačekati rezultate hidroloških istraživanja, posebno zbog uticaja na izvorište Mareza. Ali u projektu u kojem se prvo raspisuje konkurs za stanove, a tek onda provjerava da li se stanovi smiju graditi, takve opaske zvuče gotovo romantično.

Jer, paralelno sa svim tim, već postoji idejno rješenje Bloka A1 – 557 stanova, od čega 296 od 60 kvadrata i 261 od 100 kvadrata, ukupno 43.860 kvadrata neto površine. Procijenjena cijena gradnje: 118,03 miliona eura, odnosno 2.691 euro po kvadratu, bez infrastrukture i komunalija. A planirana prodajna cijena građanima: 1.000 eura po kvadratu.

Sve to, naravno, uz pretpostavku da se zemlja ispod tih kvadrata slaže sa planom.

Na kraju, Radunović poručuje da se „neće baviti tumačenjem izjava premijera“ i da „niko od njega nije čuo da će biti useljenja u 2026. godini“, što dodatno doprinosi specifičnoj atmosferi projekta u kojem se rokovi, izjave i istraživanja kreću nezavisno jedni od drugih.

Velje brdo tako ostaje jedini projekat u kojem se istovremeno grade stanovi, planira infrastruktura, raspisuju tenderi i čekaju studije – ali ne nužno tim redom. U toj novoj logici, jedina stvar koja kasni nije gradnja, nego stvarnost.