Budžetski minus u prva tri mjeseca ove godine značajno je veći nego lani, uz izražen rast rashoda i sve veće oslanjanje na depozite i zaduženja za pokrivanje tekućih obaveza države, prenose Vijesti.

Prema izvještaju o realizaciji državnog budžeta za period januar–mart, manjak je dostigao 211 miliona eura. U istom periodu prošle godine deficit je bio 148 miliona eura, što znači da je ovogodišnji minus veći za 63 miliona eura.

Iako su ukupni prihodi države u tom tromjesečju iznosili 635,4 miliona eura i veći su za 55 miliona u odnosu na prethodnu godinu, rast rashoda bio je znatno izraženiji, pa su tekući izdaci dostigli 749,4 miliona eura, što je povećanje od 113,7 miliona u odnosu na isti period lani.

Najveći dio fiskalnog jaza pokriven je kombinacijom različitih izvora: potrošeno je 189 miliona eura depozita koji potiču iz prošlogodišnjeg zaduženja, zatim 18 miliona eura novog zaduženja, kao i četiri miliona prenesenih sredstava iz prethodne godine.

Značajan pritisak na budžet dolazi i od povećanih troškova kamata na ranije preuzete kredite. U prvom kvartalu ove godine za kamate je izdvojeno 71,8 miliona eura, dok je u istom periodu prošle godine taj iznos bio gotovo duplo manji – 31,6 miliona eura. Upravo ovaj rast predstavlja jedan od ključnih razloga većeg ukupnog deficita.

Kada se uporede prihodi i tekući rashodi, osnovni deficit iznosi 124 miliona eura, dok je prošle godine u istom periodu bio 65,2 miliona eura, što dodatno pokazuje pogoršanje fiskalne slike.

Ukupni planirani rashodi za ovaj period bili su 829,8 miliona eura, ali su realizovani u manjem obimu – 759,4 miliona eura, čime je formalno ostvareno oko 70,4 miliona eura “uštede”. Međutim, struktura tih ušteda pokazuje da je riječ uglavnom o nerealizovanim planiranim troškovima, a ne o sistemskom smanjenju potrošnje.

Tako je za kapitalne investicije potrošeno 55,3 miliona eura umjesto planiranih 90 miliona, za transfere javnom sektoru 106 miliona umjesto 120 miliona, za usluge 14,7 miliona umjesto 24,8 miliona, a za tekuće održavanje svega 4,2 miliona umjesto planiranih 13,4 miliona eura. Posebno se izdvaja budžetska rezerva, iz koje je potrošeno tek pola miliona eura, iako je plan bio 21,5 miliona.

I u socijalnim izdacima zabilježena su odstupanja. Za socijalnu zaštitu isplaćeno je 59,4 miliona eura, što je manje od planiranih 64,4 miliona, dok je kod penzijskog i invalidskog osiguranja isplaćeno 204,9 miliona eura, što je oko dva miliona manje od plana.

Struktura prihoda pokazuje visoku zavisnost od poreza na dodatu vrijednost, koji čini gotovo polovinu ukupnih prihoda. Od PDV-a je naplaćeno 302 miliona eura, što je rast od 20 miliona ili 7,2 odsto u odnosu na isti period prošle godine.

Porez na dobit pravnih lica donio je 87,5 miliona eura, odnosno 9,3 miliona više nego lani, dok su akcize iznosile 83,2 miliona eura, što je povećanje od 11,7 miliona. Zanimljivo je da su i pored privremenog smanjenja akciza na gorivo u martu, prihodi od ove stavke nastavili da rastu, pa je u tom mjesecu naplaćeno 30,2 miliona eura – znatno više nego prošle godine i iznad planiranih očekivanja.

Dodatni fiskalni pritisak dolazi iz penzionog sistema. Od doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje prikupljeno je 80,9 miliona eura, dok su isplate penzija iznosile 204,9 miliona eura. To znači da se svega oko 40 odsto potrebnih sredstava obezbjeđuje iz doprinosa, dok se preostalih 60 odsto pokriva iz drugih državnih prihoda.

Deficit Fonda PIO u ovom periodu iznosio je 124 miliona eura, a država, kao garant isplate penzija, taj nedostatak nadoknađuje iz budžeta.

Ovakva struktura prihoda i rashoda pokazuje sve izraženiju zavisnost javnih finansija od zaduživanja i jednokratnih izvora, uz istovremeno rastuće obaveze, posebno u dijelu kamata i penzionog sistema, što dodatno otežava stabilnost budžeta u narednim kvartalima.