Podaci o izvršenju budžeta Crne Gore za avgust pokazuju negativan trend u rashodima, deficitu i državnim depozitima, ocijenili su iz Fidelitija u objavi na društvenoj mreži Iks.

U saopštenju pod naslovom „Dvije milijarde i rupa koja raste“, iz Fidelitija navode da Ministarstvo finansija, kako tvrde, prećutkuje činjenicu da država ni u najboljim godinama ne uspijeva da pokrije sopstvenu potrošnju, dok se razlika između prihoda i rashoda, prema njihovim riječima, iz godine u godinu povećava.

Fideliti poredi prvih osam mjeseci 2023. godine, kada je budžet, prema njihovim podacima, bilježio suficit od 192 miliona eura, sa istim periodom ove godine, kada je zabilježen deficit od 146 miliona eura.

– Za tri godine prihodi su porasli za 318 miliona, a izdaci za 656 miliona –  navode iz Fidelitija, uz ocjenu da je država na svaki dodatni euro prihoda trošila dva. Posebno ističu da se to, kako navode, dešava u periodu rekordnih turističkih sezona i istorijski niske nezaposlenosti.

Avgust završio u deficitu

Posebnu pažnju Fideliti posvećuje avgustu, mjesecu koji je, zbog turističke sezone, tradicionalno među periodima sa većim prihodima.

Prema njihovim navodima, avgust je ove godine završen deficitom, iako je planom bio predviđen suficit od 50 miliona eura.

Fideliti navodi da su prihodi porasli devet odsto, ali procjenjuje da je realni rast oko pet odsto. Kao faktore rasta prihoda izdvajaju rast cijena, turističku sezonu, jednokratne donacije i akcize na duvan.

Istovremeno, ukazuju na rast pojedinih kategorija rashoda. Prema podacima koje citiraju, izdaci za usluge veći su 43 odsto, dok su ostala lična primanja povećana 40 odsto.

Sporija realizacija rashoda ili stvarna ušteda?

U objavi se problematizuje i tvrdnja o tome da je deficit ispod planiranog nivoa.

Fideliti navodi da je krajem jula deficit bio 98 miliona eura ispod plana, dok je krajem avgusta ta razlika smanjena na 45 miliona. Kao ključni razlog navode plaćanja Uprave za saobraćaj, koja je u avgustu, prema njihovim podacima, isplatila 51 milion eura, umjesto planiranih 15 miliona.

Iz Fidelitija zaključuju da ranija „ušteda“ nije bila stvarna, već posljedica odloženih plaćanja koja će, kako tvrde, biti realizovana do kraja godine.

U isto vrijeme, navode da je sektor odbrane već potrošio više od godišnjeg plana, uz ocjenu da za to u izvještajima nema odgovarajućeg objašnjenja.

Prognoza deficita između 390 i 458 miliona eura

Fideliti dalje tvrdi da bi, kako bi se ostvario planirani deficit od 278 miliona eura, rezultati tokom jeseni morali biti najbolji u posljednje tri godine.

Njihova procjena je da bi deficit na kraju godine mogao iznositi između 390 i 458 miliona eura, odnosno između 4,5 i 5,3 odsto BDP-a. U objavi se navodi da bi takav rezultat bio iznad zakonskog limita od tri odsto BDP-a.

Kao dodatni problem Fideliti ističe korišćenje državnih depozita za finansiranje deficita. Prema njihovim navodima, iz depozita je povučeno 284 miliona eura, što je tri puta više od planiranog iznosa.

Tvrde i da je taj novac bio namijenjen za otplatu duga tokom 2027. i 2028. godine.

Upozorenje na rast troškova kamata

U objavi se ukazuje i na rast troškova kamata. Fideliti navodi da su kamate za tri godine porasle 77 odsto, uz ocjenu da dodatni pritisak predstavlja ponovno povećanje kamatnih stopa Evropske centralne banke.

Zaključuju da se rekordni prihodi, umjesto stvaranja prostora za finansijsku stabilnost, usmjeravaju na tekuću potrošnju, dok se investicije, prema njihovoj ocjeni, finansiraju iz ranije akumuliranih sredstava.

– Bez korekcije, 2026. će biti treća godina zaredom u kojoj se rekordni prihodi završavaju većim deficitom – poručuju iz Fidelitija.