Izmjenama Zakona o finansiranju lokalne samouprave i Zakona o koncesijama, koje su usvojene na 112. sjednici Vlade, opštine Tivat i Zeta ostale su bez zakonskog prava na prihode od koncesije aerodroma na čijoj se teritoriji nalaze, upozorili su iz Fidelitija u objavi na društvenoj mreži Fejsbuk.

Kako navode, važeći Zakon o finansiranju lokalne samouprave propisivao je da 70 odsto ukupne koncesione naknade – i fiksne i varijabilne – pripada opštinama na čijoj teritoriji se nalazi aerodrom. Upravo na toj zakonskoj osnovi zasnivala se i ponuda južnokorejskog koncesionara Incheon, koji je ponudio 35 odsto prihoda kroz varijabilnu koncesionu naknadu, uz fiksnu naknadu od 100 miliona eura.

Prema projekcijama Fidelitiju, na period koncesije od 30 godina, uz prosječan rast broja putnika od pet odsto godišnje, opštinama Tivat i Zeta bi po važećem zakonu pripalo oko 667 miliona eura po osnovu varijabilne naknade, kao i oko 70 miliona eura iz fiksnog dijela koncesije. Ukupno, riječ je o približno 737 miliona eura budućih prihoda koji su, izmjenama zakona, praktično izbrisani iz lokalnih budžeta.

Novi zakonski okvir, kako navode iz Fidelityja, predviđa da kompletna koncesiona naknada – i fiksna i varijabilna – ide direktno u državni budžet. Opštinama formalno i suštinski ne ostaje ništa od prihoda koji se ostvaruju na resursima smještenim na njihovoj teritoriji.

Vlada pokušava da ovaj potez ublaži pričom o „namjenskim prihodima“, odnosno obećanjima da će se dio sredstava lokalnim zajednicama „vraćati“ kroz infrastrukturne projekte. Međutim, iz Fidelitija upozoravaju da se na taj način opštinama prvo oduzima zakonsko pravo na sopstvene prihode, a potom im se obećava povrat dijela tog novca pod uslovima koje određuje centralna vlast.

Istovremeno, Tivat i Zeta se, kako se navodi, faktički izbacuju iz redovnog kapitalnog budžeta države, jer će se voditi kao opštine koje već dobijaju „posebnu pomoć“. Sve što pretekne, zadržava se na centralnom nivou, dok lokalne samouprave ostaju bez stabilnih i predvidivih izvora finansiranja.

– Krajnji ishod je da Tivat i Zeta ostaju bez značajnih fiskalnih prihoda koje su, po važećem zakonu, mogle samostalno da planiraju i usmjeravaju u projekte od lokalnog značaja – od infrastrukture i komunalnog uređenja do obrazovanja, saobraćaja i zaštite životne sredine –  poručuju iz Fidelityja.

U objavi se podsjeća i na primjer privatizacije Crnogorskog Telekoma iz 2005. godine, kada je strateški resurs ustupljen radi kratkoročne fiskalne koristi. Tada je više od 100 miliona eura prihoda formalno bilo namijenjeno za izgradnju autoputa, ali je u praksi taj novac završio u tekućoj budžetskoj potrošnji.

Dodatni problem, kako navode, jeste činjenica da opštine Tivat i Zeta ostaju sa svim realnim troškovima postojanja aerodroma – bukom tokom 24 sata, zagađenjem vazduha, povećanim saobraćajnim opterećenjem, pritiskom na komunalnu infrastrukturu i dugoročnim ekološkim posljedicama. Prihodi od koncesije, međutim, završavaju u državnom budžetu, koji nijedan od tih troškova direktno ne snosi.

Iz Fidelitija poručuju da se ne radi o tehničkoj izmjeni zakona, već o presedanu kojim se lokalnim samoupravama oduzima zakonsko pravo na sopstvene prihode i uvodi model u kojem razvoj Tivta i Zete zavisi od volje centralne vlasti.

– To nije reforma sistema lokalnih finansija, već njegova demontaža. U takvom aranžmanu gubi se smisao fiskalne decentralizacije, a lokalna samouprava se svodi na produženu ruku budžetske politike Vlade – zaključuje se u objavi.