Mađarski pisac Laslo Krasnahorkai dobitnik je ovogodišnje Nobelove nagrade za književnost, saopštila je danas Švedska akademija, obrazlažući odluku riječima da je nagrađen „za svoje ubjedljivo i vizionarsko djelo koje, usred apokaliptičnog terora, potvrđuje moć umjetnosti“.

Rođen 5. januara 1954. godine u Đuli, na jugoistoku Mađarske, Krasnahorkai je jedan od najznačajnijih savremenih evropskih autora, poznat po svojoj jedinstvenoj prozi, dugim rečenicama i rijetkim prelazima među pasusima. Kritičari njegov stil često opisuju kao „težak i zahtjevan“, dok ga sam autor definiše kao „stvarnost ispitanu do tačke ludila“.

Švedska akademija je istakla da je dobitnik „veliki epski pisac u centralnoevropskoj tradiciji koja se proteže od Kafke do Tomasa Bernharda“, dodajući da njegovo djelo krase apsurdizam, groteskni eksces i fino kalibrisan, kontemplativan ton. Upravo ta osobenost učinila ga je prepoznatljivim među ljubiteljima književnosti širom svijeta, a posebno u Njemačkoj, gdje je godinama živio, i u svojoj rodnoj Mađarskoj, gdje ga smatraju jednim od najvažnijih živih autora.

Ime Lasla Krasnahorkaija već godinama kruži među književnim krugovima kao potencijalnog dobitnika Nobelove nagrade, pa odluka Akademije nije iznenadila književnu javnost. Njegova sklonost ka opsesivnom stilu, dugim monolozima i misaonim tokovima koji istražuju granice razuma i ludila, svrstava ga u red najposebnijih savremenih proznih stvaralaca.

Prošlogodišnja laureatkinja bila je Han Kang, spisateljica iz Južne Koreje, koja je postala prva žena iz Azije nagrađena za književnost. Taj izbor bio je svojevrsni iskorak Švedske akademije iz tradicionalnih okvira nagrađivanja zapadnih autora.

Ipak, statistika ostaje neumoljiva – od osnivanja Nobelove nagrade za književnost, od ukupno 122 laureata samo 18 su žene, dok su autori iz Azije i Bliskog istoka i dalje u manjini. Nijedan pisac koji stvara na afričkom jeziku još nije dobio ovo prestižno priznanje.

Dobitnik Nobelove nagrade za književnost za 2025. godinu, Laslo Krasnahorkai, tako se pridružuje elitnom društvu pisaca čije je stvaralaštvo obilježilo svjetsku književnost. Nagrada mu donosi diplomu, medalju i ček na 11 miliona švedskih kruna, što iznosi oko milion eura.

Njegovo nagrađeno stvaralaštvo, ispunjeno mračnim tonovima i filozofskim promišljanjima o ljudskoj egzistenciji, potvrđuje da umjetnost i u vremenu apokaliptične nesigurnosti ima snagu da održi vjeru u ljudski duh.