Porto Montenegro bio je domaćin istorijske ceremonije dodjele prve regionalne nagrade Adriatic Film Awards (AFA) 2025. godine, događaja koji je okupio autore, autorke i izvođače iz cijelog Jadranskog regiona. Veče je proteklo u formalnoj, ali srdačnoj atmosferi, uz obraćanja žirija i organizatora, koji su naglasili važnost prepoznavanja kvaliteta i zajedništva u filmskoj i televizijskoj produkciji regije.

AFA predstavlja rezultat zajedničkog rada Sarajeva Film Festivala, Festivala autorskog filma Beograd i Zagreb Film Festivala, kroz Mrežu festivala Jadranske regije. Cilj ove inicijative je stvaranje jedinstvene platforme za afirmaciju regionalne kinematografije, nadovezujući se na tradiciju nagrade Srce Sarajeva za televizijske serije, ali proširujući je tako da obuhvati i filmska ostvarenja.

Ovogodišnje nagrade dodijeljene su u deset kategorija, uključujući najbolje ostvarenje u filmu i televiziji, režiju, scenario, glumu, specijalne kategorije poput Zvijezda u usponu i debitantski film. Nominovani radovi pokazuju širok spektar regionalne produkcije, kako u temama i žanrovima, tako i u produkcijskim vrijednostima, potvrđujući da Jadranska regija postaje relevantna scena za autorske projekte i kreativne talente.

Dobitnici AFA 2025:

Najbolji film

Fiume o morte (Hrvatska, Italija, Slovenija)

Film istražuje period kada je italijanski pesnik i politička figura Gabriele d’Annunzio 1919. godine okupirao Rijeku i proglasio je slobodnim gradom, sa sopstvenim pravilima, simbolima i idejama. Kroz savremene prizore grada i istorijske refleksije, film istražuje kako su tadašnje avangardne ideje oblikovale identitet Rijeke i kako ta prošlost utiče na današnji odnos prema slobodi, granicama i moći. Autor postavlja pitanje kako se prošlost vraća u sadašnjost i oblikuje način na koji ljudi danas razumeju grad i njegovu simboliku.

Najbolja glavna glumica u filmu

Jara Sofija Ostan, Kaj ti je deklica

U filmu Kaj ti je deklica, Jara Sofija Ostan tumači mladu devojku koja se suočava sa pritiscima tradicije i očekivanja okoline. Njena gluma je suptilna i prirodna, fokusirana na unutrašnju borbu lika. Publika kroz tišinu i suzdržanost oseća teret koji nosi, dok se lik polako oblikuje tuđim očekivanjima. Ostanova interpretacija naglašava unutrašnju, a ne spoljašnju dramu, čineći ulogu snažnom i emotivno rezonantnom.

Najbolji glavni glumac u filmu

Leon Lučev, Radnička klasa ide u pakao

Leon Lučev tumači iscrpljenog, ali odlučnog sindikalnog lidera, boreći se da sačuva dostojanstvo u sistemu koji je izgubio ljudski aspekt. Njegova suzdržana, a emotivno snažna interpretacija nosi film kroz unutrašnji raspad lika, balansirajući moralnu odgovornost i ličnu borbu za preživljavanje.

Najbolja režija za film

Igor Bezinović, FIUME O MORTE!

Režija Bezinovića odlikuje se hibridnim, esejističkim pristupom. Umjesto da istorijski materijal prikaže kao zatvoreni narativ, on ga tretira kao otvoreno polje tumačenja. Preplićući arhivske snimke, performativne elemente i savremeni gradski pejzaž, pokazuje da istorija stalno utiče na simboliku i politiku, dok priča ne odmotava linearno, već se otvara gledaocu i poziva ga da učestvuje u procesu čitanja prošlosti.

Najbolji filmski scenario

Igor Bezinović

Poznat po društveno angažovanom pristupu i interesovanju za rubne perspektive, Bezinović u FIUME O MORTE! period d’Annunzijeve okupacije Rijeke 1919. godine prikazuje kao laboratoriju ideja, gde se avangarda, nacionalizam, anarhizam i protofašizam ukrštaju u eksperimentalnom političkom projektu. Scenario ne služi samo kao lekcija iz istorije, već kao prikaz istorijskih fenomena kao živih procesa.

Najbolji debitanski film

Urška Đukić, Kaj ti je deklica

Urška Đukić istražuje žensku subjektivnost, nasleđene obrasce i nevidljive društvene mehanizme koji oblikuju žensko iskustvo. Kratki film Kaj ti je deklica kombinuje folklorne motive i intimnu psihologiju, pokazujući kako se tradicionalne predstave o ženstvenosti prenose kroz generacije i utiču na telesnost, govor i samopercepciju mlade žene. Film je i poetski i kritički, koristeći estetiku mita za progovaranje o savremenim društvenim pritiscima.

Zvijezda u usponu

Lidija Kordić, Radnička klasa ide u pakao

Lidija Kordić u filmu Radnička klasa ide u pakao prikazuje raspad zajednice bivših fabričkih radnika kroz groteskno miješanje socijalne drame, satire i mistike. Njena uloga između očaja i pobune simbolizuje izgubljenu nadu u svijetu u kojem rad gubi vrijednost, a spasenje se traži na marginama stvarnosti.

Najbolja TV serija

Sablja (Srbija)

Sablja pruža detaljan prikaz političke scene Srbije početkom 2000-ih, fokusirajući se na period nakon dolaska Zorana Đinđića na mesto premijera. Serija kombinuje istorijske događaje i dramatizovane scene, istražujući reforme koje menjaju zemlju, sukobe s kriminalnim strukturama i unutrašnje borbe moći. Napeta naracija i složeni likovi osvetljavaju cenu hrabrosti i moralne dileme u svetu politike.

Najbolja glavna glumica u Tv seriji

Milica Gojković, Sablja

Lik Milice Gojković prikazuje političku ambiciju i pragmatizam, ali i cenu kompromisa u svetu gde su interesi važniji od principa. Kroz odnose sa kolegama i rivalima, njena figura osvetljava strategiju i snalažljivost u političkom okruženju.

Najbolji glavni glumac u Tv seriji 

Dragan Mićanović, Sablja

Mićanović u ulozi Đinđića donosi uverljivu interpretaciju lidera čija vizija i energija pokušavaju da promene zemlju. Serija istražuje izazove reformi, sukobe s kriminalom i unutrašnje borbe moći, istovremeno prikazujući ličnu odgovornost i cenu hrabrosti u turbulentnom vremenu.

Iako je ovo tek prvo izdanje nagrada, jasno je da Adriatic Film Awards teže da postanu ključna referentna tačka za regionalnu filmsku i televizijsku industriju. Veče u Porto Montenegru pokazalo je da Jadranska regija ne samo da stvara kvalitetne narative, već je i spremna da ih prepozna i nagradi, afirmišući kulturnu raznolikost i autentičnost regije.