Kako se približava završetak otvaranja novih poglavlja sa Evropskom unijom (EU), koja podstiče ubrzanje pristupnog procesa, sve su vidljivije sile u zemlji i regionu koje žele da Crna Gora stane i ide unazad, piše Monitor. Umjesto da pozitivna ocjena Evropske komisije (EK) za privremena mjerila – tzv. IBAR, bude poticaj za dalje reforme i harmonizaciju sa tekovinama EU, crne rupe su se ponovo aktivirale, dok Vlada Crne Gore izgleda nemoćno (ili nevoljno) da nametne svoju agendu i usmjeri pažnju nacije ka strateškom cilju, članstvu u EU i izlasku iz balkanske kaljuže.

Od juna prošle godine, kada je Crna Gora dobila pozitivnu ocjenu za IBAR i krenula ka završnici, tj. zatvaranju poglavlja do kraja 2026. godine, heterogena vladajuća većina je odmah reagovala politikantskom rezolucijom o genocidu u Jasenovcu. Formalni inicijator bio je predsjednik Skupštine Andrija Mandić, lider vučićevske Nove srpske demokratije (NSD), kojem su se brzo pridružile i druge partije u Crnoj Gori (DNP, SNP, UCG) lojalne Prvoj familiji Srbije. Pokret Evropa sad (PES) i Demokrate su takođe podigli glas za rezoluciju, uz nekoliko abstinencija, nakon što su partije braće Vučić ucijenile premijera Milojka Spajića izlaskom iz Vlade. PES i Demokrate su ublažili tekst i nazvali ga „Rezolucija o genocidu u sistemu logora Jasenovac i logorima Dahauu i Mauthauzenu“, preskočivši licitiranje broja žrtava Jasenovca koje velikosrpski krugovi često koriste u propagandističke svrhe.

Za razliku od crnogorskog parlamenta, Aleksandar Vučić je prethodno odbijao da donese istu rezoluciju u Srbiji, ne želeći da „naškodi evropskom putu“ svoje države. Nakon što je Skupština Crne Gore donijela rezoluciju, Hrvatska je proglasila personama non grata lidere Demokrata, NSD-a i DNP-a, a blokiran je i proces zatvaranja poglavlja 31. Istovremeno, proruski dio HDZ-a blizak porodici Mila Đukanovića i DPS-u aktivirao je niz problematičnih pitanja iz doba miloističke vlasti. HDZ-ov šef diplomatije nastavio je da kreira nove uslove u vezi sa vraćanjem otete imovine Hrvata uz jadransku obalu, dok je DNP zauzeo oštar stav da kompromisa sa Hrvatskom ne može biti, a Milan Knežević je zatražio od Hrvata da vrate Đukanovića kakvog su ga znali 1991. godine, kao lojalnog Beogradu.

Na to se nadovezuje katastrofalan bilans crnogorskog pravosuđa, još uvijek velikim dijelom pod kontrolom porodice Đukanović. Propast istraga i optužnica u aferama Telekom, Tunel, Stanovi, Carine, kao i jalova suđenja Vesni Medenici i drugima, potvrđuje da i Đukanovići zadržavaju svoju ulogu u držanju Crne Gore podalje od EU i vladavine prava. Istovremeno, problemi sa Hrvatskom, od ratnih zločina do nestale imovine Bokelja Hrvata i drugih, dodatno otežavaju reforme.

Nakon IBAR-a, u Crnoj Gori je došlo do provale istorijskog revizionizma i podsticanja mržnje, iza kojeg formalno stoje episkopi Srpske pravoslavne crkve (SPC) Joanikije Mićović i Metodije Ostojić. Parastosi nacističkim kvislinzima i ratnim zločincima, ranije tolerisani, prerasli su u otvoreno veličanje zločinaca i poražene ideologije iz Drugog svjetskog rata. Joanikijev odlazak u Lijevča polje u BiH, gdje je 1945. vojnički slomljena crnogorska četnička vojska, a njen lider Pavle Đurišić odveden u Staru Gradišku, dodatno je podgrijao podjele. Za Mićovića je Đurišić bio „junak nepobjedivog karaktera“, dok je Metodije izjednačio Dražu i Đurišića sa svetima. Obojica su ove godine učestvovala u Kamniškoj Bistrici u Sloveniji na parastosu zarobljenim i strijeljanima četnicima, ponovo veličajući velikosrpske fašiste.

Prošle godine, Metodije je proširio parastose na planinu Krnovo, sada mjesto profitabilnih poslova Mandićevog EPCG-a i porodice Đukanović. Ljeto 1944. Sedma crnogorska omladinska brigada pobijedila je Đurišićev Gvozdeni puk, koji je u nemačkoj ofanzivi djelovao sa SS jedinicama i ustašama. Metodije je drsko izvrtio činjenice, tvrdeći da je nekoliko stotina nenaoružanih mladića ubijeno bez suđenja, dok su „komunisti činili svakakve zločine“.

Prije pet dana, na parastosu na Krnovu, Metodiju se pridružio Andrija Mandić. Održana je služba za mladiće stradale 25. avgusta 1944. godine, uz poruku da se podigne spomen-obilježje i hram, te da se prikupe imena oko 350 ubijenih. Mandić je rekao da je položio vijenac „u znak sjećanja na preko 300 golobradih, većinski maloljetnih mladića… brutalno strijeljanih od bratske ruke, nenaoružano i bez opaljenog metka“, jer su vjerovali u zapadne saveznike i kraljevinu.

Na parastosu je besjedio i bivši sekretar Eparhije budimljansko-nikšićke i sadašnji paroh tivatski MCP Miajlo Backović, poznat po ekstremnim stavovima i veličanju staljinističkog KGB „pravoslavlja“ u Rusiji. Prije šest dana, Backović je bio na protestu u Morinju ispred bivšeg logora, braneći agresiju Slobodana Miloševića i crnogorskih satrapa na Hrvatsku 1991. godine, dok je tvrdio da „jedina regularna vojska bila JNA“. Njegov govor u medijima je doveo do reakcije Mitropolije, koja se prvi put ogradila od njega, ističući da Backović nije imao mandat da govori u ime Crkve.

Joanikije već neko vrijeme nije potpuno lojalan braći Vučić. Proljetos je potpisao otvoreno pismo sa pet drugih vladika SPC-a kojim osuđuje govor mržnje Vučićevih vladika protiv studenata. Ubrzo nakon toga, Metodije je uzdignut na nivo „mitropolita“ i postavljen za člana Sinoda, a sada je i član istražne komisije SPC-a protiv žičkog vladike Justina. Izgleda da Metodije, kao omiljeni Vučićev episkop, prati i dvojicu svjetovnih lidera „srpskog naroda u CG“ – Kneževića i Mandića, dok vrijeme pokazuje koga Prva familija Srbije više preferira.

Ako Crna Gora, koju su trasirali Đukanović i Vučić, uspije ući u EU, to će biti ravno čudu, uprkos svim kontra-bajalicama Metodija i Miajla, i sveopštoj blokadi reformi.