Europoslanik Vladimir Prebilič, član Kluba Zelenih/Europskog slobodnog saveza, uputio je Evropskoj komisiji poslaničko pitanje u vezi sa usklađenošću nedavno usvojenih crnogorskih zakona o unutrašnjim poslovima i Agenciji za nacionalnu bezbjednost sa pravom Evropske unije.

Prebilič je o svom postupku obavijestio nevladinu organizaciju Akcija za ljudska prava (HRA), a istovremeno je istaknuto da je on član delegacije Parlamentarnog odbora EU i Crne Gore za stabilizaciju i pridruživanje.

– Predlozi zakona izazivaju ozbiljnu zabrinutost u pogledu njihove usklađenosti sa standardima osnovnih prava EU – naveo je Prebilič. Prema njegovim riječima, Predlog zakona o unutrašnjim poslovima omogućava prestanak radnog odnosa policijskih službenika na osnovu takozvanih „bezbjednosnih smetnji“, oslanjajući se na tajne informacije kojima dotični službenik ne može pristupiti niti ih djelotvorno osporiti. S druge strane, Predlog zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost zadržava ovlašćenja koja omogućavaju Agenciji pristup podacima građana, uključujući podatke o lokaciji i privatnim bazama podataka, bez prethodnog sudskog odobrenja.

U svom obraćanju Evropskoj komisiji, Prebilič postavio je tri ključna pitanja. Prvo, kako Komisija ocjenjuje usklađenost Predloga zakona o unutrašnjim poslovima sa standardima osnovnih prava EU, uključujući pravo na saslušanje, pravo na odbranu i načelo djelotvorne sudske zaštite iz člana 41 Povelje Evropske unije, kao i sa Opštom uredbom o zaštiti podataka (GDPR) i Direktivom o zaštiti podataka u oblasti sprovođenja zakona (LED). Drugo, da li odredbe koje omogućavaju bezbjednosnim organima pristup podacima građana bez prethodnog sudskog odobrenja odgovaraju standardima EU. I treće, u kontekstu uloge Komisije u praćenju usklađenosti sa pravnom tekovinom EU u procesu pristupanja, kako Komisija ocjenjuje usklađenost ovih predloga zakona sa standardima osnovnih prava.

Prema Poslovniku Evropskog parlamenta, član 144, Evropska komisija ima rok od 30 dana da odgovori na poslaničko pitanje, podsjećaju iz HRA. Pitanja i odgovori se javno objavljuju, čime se osigurava važan mehanizam transparentnosti i političke odgovornosti institucija EU.