Ambicija Crne Gore da postane prva naredna članica Evropske unije podrazumijeva usaglašavanje pravne tekovine sa Unijom, zatvaranje pregovaračkih poglavlja i sprovođenje reformi. Međutim, i nakon što se tehnički dio tog procesa privede kraju, slijedi politička faza u kojoj će svaka država članica morati da da saglasnost za prijem Crne Gore u evropsku porodicu.

Upravo zbog toga, snažna i aktivna diplomatija nameće se kao jedan od ključnih elemenata uspjeha. I tu se otvara očigledan problem. Iako je u prethodnom periodu diplomatska mreža znatno popunjena, jedno od najvažnijih mjesta i dalje ostaje prazno – Crna Gora nema imenovanog ambasadora u Njemačkoj, a iz Ministarstva vanjskih poslova ne nude precizan odgovor kada bi to pitanje moglo biti riješeno, pozivajući se na složene procedure.

Uloga ambasadora, koja podrazumijeva otvaranje vrata, održavanje kontakata sa donosiocima odluka, oblikovanje percepcije države i artikulisanje njenih interesa, u slučaju Crne Gore praktično ne postoji u zemlji koja je jedan od ključnih političkih, ekonomskih i strateških aktera unutar EU. U trenutku kada se odlučuje o dinamici proširenja, procjenjuje kredibilitet kandidata i gradi politička volja unutar Unije, izostanak punopravnog predstavnika u Berlinu teško može ostati bez negativnog utiska.

Da je Njemačka od posebnog strateškog značaja potvrđuju i u Ministarstvu vanjskih poslova. U odgovoru dostavljenom listu „Dan“, iz resora Ervina Ibrahimovića navode:

– Tokom prethodnog perioda učinjen je značajan iskorak u jačanju diplomatsko-konzularne mreže Crne Gore, te je imenovano 15 ambasadora i dva generalna konzula, što potvrđuje jasnu opredijeljenost za njeno profesionalno i kadrovsko osnaživanje. Ipak, određeni broj pozicija i dalje je upražnjen, uključujući i Njemačku kao jednu od država od posebnog političkog i strateškog značaja. Međutim, proces imenovanja ambasadora je složen i podrazumijeva koordinaciju više institucija – Ministarstva vanjskih poslova, Vlade, Skupštine i predsjednika države – uz striktno poštovanje međunarodnih procedura i protokola zemlje prijema. Upravo zato poseban akcenat stavljamo na kvalitet i integritet kandidata, imajući u vidu odgovornost koju ambasadorska funkcija nosi.

Ipak, uprkos ovim objašnjenjima, iz Ministarstva ne preciziraju kada bi imenovanje ambasadora u Njemačkoj moglo biti realizovano, već navode tek da će to pitanje biti „finalizovano u narednom periodu“.

– Time će se dodatno obezbijediti popunjenost diplomatsko-konzularne mreže, što je od ključnog značaja za uspješno vođenje završne faze pristupnog procesa i dalju afirmaciju Crne Gore na međunarodnoj sceni – poručuju iz MVP-a.

Dodatnu težinu ovom problemu daje činjenica da ambasada Crne Gore u Berlinu funkcioniše bez ambasadora još od 2018. godine. Od tada su se na čelu misije smjenjivali otpravnici poslova, a tu funkciju trenutno obavlja Dijana Ralević. U više navrata isticano je da proces pristupanja Evropskoj uniji ne podrazumijeva samo ispunjavanje formalnih uslova, već i kontinuirano lobiranje, izgradnju povjerenja i predstavljanje države kao stabilnog i pouzdanog partnera. U tom kontekstu, odsustvo ambasadora u Njemačkoj prevazilazi protokolarni nedostatak i poprima političku dimenziju.

Da Berlin ima posebnu težinu u procesu proširenja potvrđuje i izvještaj Njemačkog vijeća za spoljne poslove, u kojem se Crna Gora opisuje kao najnapredniji kandidat i potencijalni primjer uspješnog proširenja. Istovremeno, naglašava se da Njemačka ostaje dosljedna stavu da članstvo u EU mora biti uslovljeno strogim kriterijumima.

– U Berlinu se sve više prihvata ideja da proširenje ima geopolitički značaj, posebno u kontekstu rata u Ukrajini i potrebe da EU ojača svoju stratešku poziciju. Ipak, njemački pristup ostaje uslovljen strogim kriterijumima, prije svega u oblasti vladavine prava, borbe protiv korupcije i funkcionisanja institucija. Razlike u stavovima političkih aktera dovode do toga da Berlin podržava proširenje, ali uz oprez i insistiranje na postepenom i kontrolisanom procesu. Njemačka tako nastoji da pomiri dvije stvari: geopolitičku potrebu za proširenjem EU i očuvanje strogih standarda koji su osnova evropskog projekta – navodi se u izvještaju.