Centristički liberal iz redova stranke D66, Rob Jeten, 38-godišnjak iz južne holandske provincije Brabant, mogao bi postati najmlađi premijer u istoriji zemlje. Nakon što je njegova partija ostvarila izuzetno dobar rezultat na izborima održanim u srijedu, Jeten se našao u samom centru političke pažnje.

Prema podacima sa 98 odsto prebrojanih glasova, D66 je osvojio 26 poslaničkih mjesta u parlamentu od ukupno 150, što je čak 11 više nego na prethodnim izborima, prenosi Euronews. Tokom noći prebrojavanja, stranka je bila gotovo izjednačena sa krajnje desničarskom Partijom za slobodu (PVV) Gerta Vildersa, koja je takođe imala 26 mandata. Razlika između dvije partije iznosila je svega nešto više od 2.000 glasova.

Iako mnogi analitičari smatraju da Jeten ima velike šanse da postane novi premijer, Vilders je izjavio da će njegova partija „učiniti sve“ kako bi spriječila D66 da preuzme vođstvo u pregovorima o formiranju nove koalicije. Većina stranaka, uključujući i D66, odbila je mogućnost saradnje sa PVV-om, čime će proces formiranja vlade biti dodatno zakomplikovan.

Jeten je, nakon lošeg početka liderstva 2023. godine kada je D66 osvojio samo devet mjesta, uspio da oživi stranku i vrati joj politički sjaj. Tokom kampanje bio je vedar, optimističan i prisutan u medijima – od političkih debata do popularnog kviza „Najpametnija osoba“. Upravo taj novi pristup učinio ga je jednim od najprepoznatljivijih lica holandske politike.

Nekada poznat po nadimku „Robot Jeten“, zbog ukočenog načina odgovaranja u javnim nastupima, uspio je da promijeni imidž i biračima ponudi konkretnu i pozitivnu poruku. Pod sloganom „Het kan wel“ („Moguće je“), inspirisanim duhom Obamine kampanje „Yes We Can“, zalagao se za povratak progresivnoj politici.

Njegov program se fokusirao na zelenu energiju i smanjenje troškova struje, rješavanje stambene krize kroz izgradnju novih gradskih zona i rasterećenje zdravstvenog sistema kroz prevenciju bolesti. Kada je riječ o migracijama, predlagao je više ulaganja u programe integracije, ali i strožu kontrolu ilegalnih ulazaka – uključujući mogućnost da se zahtjevi za azil podnose izvan granica Evropske unije.

Ukoliko bude izabran, Jeten je poručio da će njegova vlada zahtijevati od izbjeglica da nauče holandski jezik i aktivno se uključe u društvo, dok će „trule jabuke“ biti uklonjene iz sistema i deportovane. Oštro je kritikovao svog desničarskog rivala Vildersa, optuživši ga da „otima holandski identitet“ i „seje podjele“ među građanima.

– Milioni Holanđana danas su izabrali pozitivne snage i politiku u kojoj ponovo možemo zajedno gledati naprijed – rekao je Jeten obraćajući se pristalicama tokom izborne noći. On je podsjetio da su „Demokrate 66“, partija osnovana 1966. godine – „mala velika stranka“ u istorijskom kontekstu zemlje, te istakao da će za formiranje nove vlade biti potrebna saradnja sa više partija.

Njegove izjave nagovještavaju moguću saradnju s lijevim blokom GL-PvdA, centrističkim CDA i konzervativnim VVD-om, iako je upravo VVD ranije odbio mogućnost formiranja koalicije sa Fransom Timermansom iz GL-PvdA. Nakon što je Timermans odstupio zbog lošijeg izbornog rezultata, pitanje budućih saveza ostaje otvoreno. I uloga PVV-a nije do kraja jasna, ali bi svaka saradnja s Vildersom razočarala liberalne birače D66 koji očekuju proevropsku i inkluzivnu vladu.

Potencijalni novi premijer planira da se naredne godine oženi svojim argentinskim vjerenikom, međunarodnim hokejašem Nikolasom Kinanom. Time bi Jeten mogao postati prvi otvoreno gej premijer u istoriji Holandije, iako njegova seksualna orijentacija nije imala značajnu ulogu tokom izborne kampanje, prenosi Reuters.

Holandija, zemlja koja je prije 25 godina postala prva na svijetu koja je legalizovala istopolne brakove, i dalje se smatra bastionom zaštite prava LGBTQ zajednice. Ako Jeten uspije da formira vladu, istorija bi mogla biti ispisana ne samo politički, već i društveno – kroz poruku otvorenosti, tolerancije i modernih vrijednosti koje on simbolizuje.