Odmah ispod starih gradskih zidina Jerusalima, na dnu strme i gusto naseljene doline, zemlju posljednjih sedmica tresu pneumatski čekići i buldožeri, piše britanski list “Gardijan” u svojoj reportaži.

Stanovnici okruga Al-Bustan suočeni su sa zahtjevom da “naprave mjesto” za budući izraelski tematski park “Kraljevski vrt”, zbog čega su primorani da sami ruše svoje kuće, jer im je to jeftinije nego da rušenje obave opštinske vlasti.

Kako se navodi, to se godinama dešava u Jerusalimu, dok izraelska država nastoji da učvrsti jevrejski identitet u istočnom dijelu grada, brišući palestinski karakter tog prostora.

U naselju Al-Bustan, koje se nalazi u sjenci džamije Al-Aksa iz 11. vijeka, stanovnici su primorani da sami ruše porodične kuće, dok bi inače taj posao obavljali državni i opštinski radnici.

– Zaista je teško, gorko – rekao je Džalal el-Tavil dok je posmatrao kako traktor koji je iznajmio, opremljen utovarivačem i pneumatskim čekićem, ruši ostatke kuće koju je sagradio njegov otac, na mjestu gdje je nekada živjela njegova porodica generacijama.

El-Tavil je sačuvao debeo korijen 35-godišnje vinove loze: “Nekada je davala grožđe za cijeli El-Bustan. Ali nikada više neće rađati”.

Iskustvo rušenja doma i porodične istorije iscrpilo je El-Tavila, ali kako kaže, sve se svelo na tešku ekonomsku računicu. Jerusalimska opština mu je saopštila da bi ga rušenje koje bi izveli njeni radnici koštalo 280.000 šekela (oko 82.000 eura), dok ga samostalno angažovanje mašina i radnika košta manje od desetine tog iznosa.

Za njega je to, kako navodi, bilo kao izbor između “samoubistva i ubistva”, piše “Gardijan”.

U izvještaju se navodi da je više od 57 kuća u Al-Bustanu, dijelu većeg okruga Silvan u Istočnom Jerusalimu, srušeno u posljednje dvije godine, dok je još osam predviđeno za rušenje u narednim sedmicama. Na tom mjestu planirana je izgradnja “Biblijskog tematskog parka” pod nazivom “Kraljevski vrt”, za koji se navodi da bi mogao biti smješten na prostoru gdje je, prema predanju, kralj Solomon boravio prije tri milenijuma.

Projekat je dio šireg arheološkog plana koji se fokusira na jevrejsku prošlost Jerusalima, a usredsrijeđen je na područje poznato kao “Davidov grad”, iako pojedini izraelski arheolozi smatraju da ostaci na tom mjestu potiču iz različitih istorijskih perioda, prije i nakon navodne vladavine kralja Davida iz Gvozdenog doba.

Aviv Tatarski, viši istraživač u organizaciji Ir Amim, koja se zalaže za pravedno podijeljen Jerusalem, navodi da se u Al-Bustanu briše palestinska prisutnost iz geografije i istorije.

– Izrael nije spreman da prizna dvonacionalnu, multietničku i multikulturalnu stvarnost Jerusalima i u velikoj mjeri uništava sve što nije jevrejsko, a zatim to prikazuje kroz uljepšanu priču – rekao je on.

On upozorava da bi, ako se projekat realizuje do kraja, posjetioci parka mogli ostati nesvjesni činjenice da je čitava zajednica uništena kako bi se napravio prostor za njega.

Prema izvještaju, sjenka tematskog parka nad Al-Bustanom postoji skoro dvije decenije, ali su buldožeri do sada bili zaustavljani palestinskim otporom, međunarodnim pritiskom i određenim neslaganjima unutar izraelske politike.

Međutim, te prepreke su, kako se navodi, oslabile nakon napada Hamasa 7. oktobra 2023. godine, rata u Gazi koji je uslijedio i povratka Donalda Trampa na funkciju predsjednika SAD-a. Diplomatske delegacije i dalje posjećuju Palestince i izražavaju podršku, ali bez jačeg angažmana Vašingtona, njihovi pokušaji ostaju bez efekta.

– Psi lutalice u ovom kraju osjećaju se bezbjednije i sigurnije nego mi – rekao je Mohamed Kvajder, otac šestoro djece. On je nedavno sam srušio dio kuće koja je bila porodični dom više od pola vijeka, u nadi da će zadovoljiti zahtjeve vlasti, ali mu je ove sedmice iz opštine saopšteno da će buldožeri ipak doći da uklone ostatak.

Kvajder, koji ima zdravstvene probleme, sina sa posebnim potrebama i nepokretnu stariju majku, tvrdi da nemaju drugu opciju osim da ostanu.

– Ako nam sruše kuću, postavićemo šator. Nećemo otići – rekao je on.

Dodao je i da Palestinci “nisu laka meta” i da im se ne može jednostavno oduzeti zemlja.

Njegova majka Jusra, koja ne može da ustane iz kreveta, rođena je prije 97 godina u Jafi, ali je njena porodica tokom događaja 1948. godine, koje Palestinci nazivaju Nakba, bila primorana da pobjegne.

Porodica je kasnije potražila sklonište na teritoriji pod jordanskom kontrolom zapadno od Jerusalima, ali je ponovo raseljena tokom rata 1967. godine, kada su izraelske snage srušile njihovu kuću i selo. Nakon toga su se preselili u staru jevrejsku četvrt Jerusalima 1970. godine, ali su i odatle morali otići nakon nekoliko godina rušenja dijelova tog područja.

– Poslije jevrejske četvrti, došli smo ovdje u Silvan. Odavde ne odlazimo. Ni ja, ni moja djeca – rekla je Jusra Kvajder.

Dvije kuće dalje, Fahri Abu Dijab, vođa zajednice Al-Bustan, donio je istu odluku nakon rušenja njegove kuće 2024. godine. On i njegova supruga Amina sada žive u prikolici među ruševinama porodičnog doma koji je postojao četiri generacije.

– Uništili su našu prošlost. Uništili su naša sjećanja. Uništili su naše snove. Uništili su moje djetinjstvo, naše djetinjstvo i uništili su našu budućnost – rekao je Abu Dijab, dodajući: “Ovdje smo jeli s mojom djecom, mojim unucima”.

On i dalje otplaćuje kaznu od 43.000 šekela (oko 12.500 eura), koju mu je opština izrekla nakon prinudnog rušenja, uz mjesečne rate od 4.000 šekela (oko 1.200 eura). Takođe navodi da je morao platiti i 9.000 šekela (oko 2.600 eura) za obroke policajaca tokom višednevnog nadzora rušenja njegove kuće.

Jerusalimska opština nije odgovorila na zahtjev za komentar, ali je za portal “+972” saopštila da se planirani tematski park “gradi u korist svih stanovnika grada” i da su kuće u Al-Bustanu nezakonito izgrađene.

Opština tvrdi da to područje nikada nije bilo zonirano za stambenu namjenu, te da se planira izgradnja parka u zoni koja, kako navode, pati od nedostatka javnih prostora.

Navodi se i da je godinama pokušavano da se pronađe rješenje za stanovnike, uključujući stambene alternative, ali da oni nisu pokazali interesovanje.

Međutim, Abu Dijab tvrdi da je zajednica ranije predložila plan za razvoj naselja sa zelenim površinama, ali da je on odbijen na političkom nivou. On takođe navodi da su pojedine kuće u Al-Bustanu starije od izraelske okupacije, kao i da se pravila o građevinskim dozvolama ne primjenjuju jednako na Palestince i izraelske naseljenike u istočnom Jerusalimu i na Zapadnoj obali.

Amina Abu Dijab, učiteljica i socijalna radnica, upozorava na posljedice po djecu koja odrastaju u uslovima neizvjesnosti i prijetnje gubitka doma.

– A kada im neko dođe da im sruši kuću, šta će ta djeca sutra misliti – rekla je ona za “Gardijan”.