Evropa je sve više uznemirena velikim i ubrzanim planovima za ponovno naoružavanje Njemačke. Odluka Berlina da desetine, pa i stotine milijardi eura uloži u svoju vojsku otvara brojna pitanja – ne samo o budžetskoj održivosti i političkim posljedicama, već i o istorijskom pamćenju.

U tom kontekstu, posebno zabrinjava rast krajnje desnice, oličen u stranci AfD (Alternativa za Njemačku), koja je postala druga politička snaga u Bundestagu. Nije ni čudo što španski list Periodiko u naslovu analize upozorava: Kajzer, Hitler i strah od ponovnog naoružavanja Njemačke.

Njemački kancelar Fridrih Merc otvoreno je kazao da je cilj transformisati Njemačku u glavnu konvencionalnu vojnu silu Evrope, u partnerstvu s nuklearnim silama poput Francuske i Velike Britanije. Taj savez trebao bi činiti okosnicu evropske „strateške autonomije“ u okviru NATO-a.

Ali, kako upozoravaju analitičari, jačanje vojne moći dolazi u trenutku duboke političke polarizacije u Njemačkoj, te sve snažnijeg prodora ekstremne desnice. Šta će se desiti ako Njemačka doista postane vojni div – a u isto vrijeme na vlast dođe radikalna, desničarska vlast koja ne dijeli vrijednosti liberalne demokratije?

Njemački analitičar Volfgang Munšau iz uticajnog portala Eurointelligence tvrdi da je -odbrana Njemačke oksimoron-, odnosno pojam koji sam sebi protivrječi. On ne osporava potrebu da Njemačka ojača svoju vojsku, ali kritikuje način na koji to Merc sprovodi. Po njegovim riječima, -ponovna militarizacija pod Mercom biće osuđena na neuspjeh, ne zato što je pogrešna u načelu, već zbog načina na koji se realizuje-.

Munšau podsjeća i na staru evropsku dosjetku: -Jedina stvar gora od toga što Nijemci ne vode Evropu, jeste to da je Nijemci vode-. On upozorava da su najuspješniji evropski projekti – poput zajedničkog tržišta ili kompanije Airbus – ostvareni kad je Njemačka učestvovala, ali ne i dominirala.

Povod za dodatnu zabrinutost je i simbolički trenutak u kojem se sve ovo dešava – sto godina od objavljivanja prvog toma Hitlerove knjige Mein Kampf. Nemački Dojče vele upozorava da -Hitler i dalje ‘živi’, barem na internetu-, gdje cvjetaju neonacističke i antisemitske teorije zavjere, simboli i poruke.

Španski Periodiko postavlja ključno pitanje: -Šta ako Merc uspije da od Njemačke napravi glavnu vojnu silu u EU, a vlast u budućnosti preuzme ekstremna desnica?-.

Upozorava se da se Njemačka ponovo oslanja na vojnu moć i politiku odvraćanja, umjesto na dijalog. Merc uzvraća da živimo u svijetu u kojem -neki žele da naruše poredak vojnim putem-, te da Njemačka mora biti spremna da se odbrani.

Neki američki komentatori već nazivaju ovu politiku -militarističkim kejnezijanstvom-, ukazujući da je vojna industrija sada zamajac kojim Berlin pokušava da izvuče ekonomiju iz recesije. Sličan model koristi i Francuska, koja ulaže milijarde u dronove, rakete i sajber tehnologiju.

Ali kako će sve to finansirati? Rastući budžetski deficiti i javni dugovi postaju neizbježna posljedica. Iako su vlade u Berlinu i Parizu odlučne u namjeri da stvore snažan evropski stub unutar NATO, mnogi strahuju da se istorija može ponoviti – i to ne kao farsa, već kao nova tragedija.