Devet evropskih država postiglo je u ponedjeljak dogovor da podrži ambiciozan ukrajinski projekat razvoja domaćeg proturaketnog odbrambenog sistema, čiji bi uspješan razvoj mogao značajno smanjiti zavisnost Kijeva od američke vojne tehnologije, objavio je “Politico”.

Ukrajina se trenutno u odbrani od ruskih raketnih napada oslanja prvenstveno na američke presretače Patriot PAC-2 i PAC-3. Međutim, tokom početne faze rata sa Iranom Sjedinjene Američke Države i njihovi saveznici ispalili su stotine takvih projektila, što je dovelo do ozbiljnog smanjenja zaliha. Posljednjih mjeseci, nakon intenziviranih ruskih napada, Ukrajina se našla u situaciji u kojoj je bila veoma blizu potpunog iscrpljivanja presretača, zbog čega više nije mogla efikasno zaustavljati balističke projektile.

Takav razvoj događaja dodatno je ubrzao nastojanja Kijeva da razvije sopstvene kapacitete za protivraketnu odbranu i smanji oslanjanje na pomoć iz inostranstva.

U okviru nove inicijative nazvane „isključivo odbrambena Protubalistička koalicija“, podršku ukrajinskom projektu proturaketnog sistema Freyja pružiće Danska, Francuska, Njemačka, Italija, Nizozemska, Norveška, Španija, Švedska i Ujedinjeno Kraljevstvo. Razvoj ovog sistema vodi ukrajinska kompanija Fire Point.

Planirano je da Freyja bude u potpunosti kompatibilan sa postojećim radarima, komandnim centrima i komunikacionim vezama zasnovanim na NATO standardima u svim državama učesnicama. Za razliku od zasebnih nacionalnih sistema, novi ukrajinski projekat zamišljen je kao dio šire evropske odbrambene infrastrukture. Njegov cilj je stvaranje znatno jeftinije alternative presretačima Patriot PAC-3, koja bi mogla da se proizvodi u velikim količinama.

Ipak, projekat Freyja suočava se sa brojnim izazovima. Posebnu pažnju izaziva činjenica da je nedavno propao još jedan veliki međunarodni vojni program – Future Combat Air System (FCAS), francusko-njemačko-španski projekat razvoja borbenog aviona nove generacije.

Iako je ukrajinska odbrambena industrija tokom rata ostvarila značajan tehnološki napredak, posebno u oblasti razvoja bespilotnih letjelica, izgradnja i uvođenje operativnog proturaketnog sistema Freyja predstavljaju izuzetno složen tehnički i industrijski zadatak.

Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski izrazio je očekivanje da bi ovaj sistem mogao biti spreman za upotrebu već za godinu dana.

Američki predsjednik Donald Trump prošle sedmice načelno je prihvatio prijedlog Zelenskog da Ukrajina dobije dozvolu za sopstvenu proizvodnju presretača Patriot. Takvu licencu trenutno posjeduju samo Njemačka i Japan. Međutim, taj dogovor još mora biti detaljno pregovaran i zvanično odobren, nakon čega bi trebalo uspostaviti složene proizvodne kapacitete u Ukrajini. Zbog toga ova mogućnost neće donijeti neposrednu pomoć u zaštiti zemlje od ruskih napada.

Zelenski je upozorio da Ukrajina nema dovoljno vremena za čekanje i naglasio da joj je za narednu zimu potrebno čak 300 presretača Patriot.

– Presretači Patriota izuzetno su kvalitetni, ali ih jednostavno nema dovoljno – rekao je Zelenski u Parizu, gdje je nastupio zajedno sa francuskim predsjednikom Emmanuelom Macronom, kao i britanskim i njemačkim liderima. Dodao je da Sjedinjene Američke Države trenutno moraju da obnavljaju arsenale svojih saveznika, štite sopstvenu teritoriju i vojne baze od mogućih napada iz Irana.

Francuska najavila dodatnu pomoć i zajedničke vojne vježbe

Macron je tokom sastanka najavio novu francusku vojnu podršku Ukrajini. Pariz će Kijevu omogućiti licence za proizvodnju presretača Aster, krstarećih projektila SCALP i vođenih bombi A2SM.

Pored toga, Francuska će tokom 2028. i 2029. godine Ukrajini isporučiti 16 borbenih aviona Rafale, dok će u narednim sedmicama poslati i još uvijek neutvrđen broj sistema protivvazdušne odbrane SAMP/T.

Francuski predsjednik najavio je i organizovanje zajedničkih vojnih vježbi u državama koje se nalaze uz ukrajinsku granicu.

Britanski premijer Keir Starmer, koji je u Pariz stigao u jednom od posljednjih službenih nastupa prije odlaska sa funkcije, potvrdio je da će se Ujedinjeno Kraljevstvo pridružiti evropskom programu zajmova za Ukrajinu vrijednom 90 milijardi eura.

Od ukupnog iznosa, dvije trećine sredstava biće usmjereno na potrebe odbrane. Zahvaljujući tom programu, britanske odbrambene kompanije dobiće mogućnost da učestvuju na tenderima koji će biti finansirani iz tih sredstava.