U zadnje vrijeme se, kao rijetko kad, pominju poslednja vremena, Otkrivenje Svetog Jovana Bogoslova i sve što prati uopšte priču o kraju svijeta, dolasku Antihrista, drugom dolasku Gospoda Isusa Hrista i Njegovom Strašnom sudu.

Svu ovu priču je posebno aktuelizovala situacija sa ratovima u Ukrajini i Izraelu, ali dosta se pričalo o tome i godinama prije. Naročito se, sa pojavom nuklearnog oružja, uvećao strah ljudi od smaka svijeta. I to traje od završetka Drugog svjetskog rata.

Svako malo zveckanje oružjem između velikih sila kod običnog čovjeka, bilo gdje u svijetu, stvara jezu i pitanje: da li je to poslednje vrijeme sada… Apostoli u svojim Poslanicima govore o poslednjem vremenu još u doba njihovog ovozemaljskog života. Kod Boga je vrijeme, može se reći, relativna kategorija: “hiljadu godina je kao jedan dan, i jedan dan kao hiljadu godina.”

Ipak, dvadeseti vijek, sa svojim svjetskim ratovima koji su odnijeli ogroman broj žrtava, pojavom ekstremno ubitačnog oružja, promjenom stila života većine ljudi i moralnom dekadencijom, učinio je fenomen poslednjih vremena opipljivim, dok je u ranijim periodima on bio više kao apstraktni pojam.

Kad pogledamo istoriju, vidimo da su se svjetski procesi dešavali u dugim vremenskim intervalima. Ništa se nije dogodilo odjednom. Recimo, Vizantija je vjekovima propadala, Turci nijesu odmah stvorili moćnu imperiju posle Kosovskog boja, nije čitav balkanski niti vizantijski prostor osvojen.

Kosovski boj se desio 1389. godine, a Carigrad je pao 1453. To je dosta dug period, iako se nama čini, sa ove distance, kao da se to sve odjednom desilo ili u kratkom vremenu.

Na osnovu istorije možemo posmatrati i fenomen poslednjih vremena kao proces. Taj proces se može pratiti od početka hrišćanstva, ali ipak se intenzivirao sa padom evropskih monarhija, posebno za pravoslavne narode, padom ruske monarhije i stravičnog ubistva carske porodice, koje je, po mnogima, imalo ritualni karakter.

Ali ni ovo se sve nije desilo iznenada. Pripremalo se vjekovima. “Tajna bezakonja” je dugo vremena djelovala tajno, da bi sve više i više izlazila na površinu. Sve je rezultiralo pojavom Prvog svjetskog rata, kao čira koji je pukao nakon dugog i dugog tinjanja.

Svijet do tad nije ništa slično vidio, a vjerovatno ni mogao zamisliti. Možda je već tada čovječanstvo trebalo ozbiljno da se zamisli i spozna da nešto duboko nije u redu.

Ali izgleda da nije, jer je, samo nešto više od dvije decenije nakon Prvog, izbio još krvaviji veliki rat. I vrlo neobičan. Kao da je u sebi skupio svu dotad tajnu i mračnu stranu ljudske prirode, iznijevši je na površinu i zagadivši njom svijet.

Ipak, posle njega činilo se da se svijet malo primirio. Zveckalo se oružjem i odmah nakon njega, ali se odlagao taj sukob Rusije sa zapadnim silama, a prije svega Amerikom.

Evo, u ove naše dane, taj sukob se na neki način desio, na najneočekivaniji način — u Ukrajini. Šta god ko mislio o ovome sukobu, ne vjerujem da je on ruskom narodu ni izdaleka prijatan. Ne znam da li je Rusija mogla da izbjegne ovo, ali sigurno je da je vrlo žalosno što ginu nevini ili manje nevini ljudi, ko god bili, posebno u sukobu bliskih bratskih naroda.

Stvar sa gotovo svim ratovima, počevši od Prvog svjetskog rata, je — smutnja. Ne mogu se uhvatiti tačni i precizni razlozi ko su i šta su ljudi što ratuju, zbog čega, gomila suprotstavljenih ideologija na istoj strani protiv druge, nerazumijevanje samih ljudi, koji su euforično spremni da poginu za cilj koji ni njima baš nije jasan.

Psihologija svih ovih ratova može se podvesti pod kolektivno ludilo ili psihotične epizode, koje kod velikog broja ljudi traju i čitav život, čak se prenose i sledećim generacijama. Uzrok ove psihoze je podpadanje pod propagandu sa bilo koje strane.

Znači, gomila nekakvih neprovjerenih informacija se prepričava tamo-ovamo — ranije po kafanama, njivama, novinama, pamfletima, a sad po internetu. Kad je ranija propaganda mogla toliko da zavede ljude, možete zamisliti šta može sadašnja…

Koja su vremena poslednja i da li su to ova — ne znam. Ali, u svakom slučaju, za ljude pobijene u ovom aktuelnom sukobu, kao i svim sukobima, ma sa koje strane, već je nastupilo, na neki način, poslednje vrijeme.

Poslednje vrijeme za svakog čovjeka je — kad napusti ovaj svijet.

Mišljenja i stavovi objavljeni u rubrici "Stav" nijesu nužno i stavovi redakcije 24kroz7